بخشى از تفسيرى كهن به پارسى (فارسى) — الصفحة ٩

نكات گويشى و رسم الخطّى و دستورى

الف - افزودن « مى » قبل از فعل : دل را مىزنده كند ، تا مى شهادت كويند .

ب - استعمال صيغهء مفرد براى جمع .

ج - تقديم فعل بر فاعل : آنج بدر او مىكرد حاتم .

د - قلب حرف : مزغ - مغز . آوردن « الف » به جاى « نون تأكيد ثقيله » :

مدارا - لا يجرمنّكم .

ه - استعمال ضمير غايب براى مخاطب : و نيستند شما مكر دروغ سازان .

و - استعمال ضمير ذوى العقول براى غير آن : ستوران بجاى آرند .

ز - استعمال « باى زينت » روى علامت منفى : بنه مىبستد ، بنخواهى سوييد ، بنشنواذ ، بنپذيرد .

ح - تقديم حرف نفى بر اسم : نه شما كشتيد .

اينك در تأييد نمونه‌هاى گفته شده به نكات گويشى با ذكر شواهدى از تفسير و آيه‌ها اشاره مىكنيم :

1 . به كار بردن كسره جاى « ى » به گونه‌اى فراوان و گسترده : « . . . خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً . . . » « 1 » : دراميختند كردار نيك و كردار بذ يكى نيك و يك بذ ؛ « فَما آمَنَ لِمُوسى إِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ . . . » « 2 » : بنه كورفيذه بوذند فرعون مرد برو رشته بوذ در زمين و مرد از گزاف كويان بود ؛ گروهى بكورفيذند و كروه نه ؛ از آفريد كروه است . كوى - گويى .

2 . ضمّه جاى فتحه : جوانان .

3 . ته جاى تو : كفتند اى نوح ، بيجيدن ته با ما فراوان و دراز كردى .

4 . من جاى من : كوى كه كرد من ، من و كرد شما ، شما .

5 . اشباع ضمّه در شكل « واو » : كوم راه - گمراه . كومى - گمى . همه كوم كشت .

6 . تخفيف فعل بودن بند جاى باشند : هر جند كه خويشان و نزديكان بند : « . . . وَ لَوْ كانُوا أُولِي قُرْبى . . . » « 3 » ؛ و « . . . وَ لا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ . . . » « 4 » : و نه آنج خويشتن دريغ دارند ازو يا بخويشتن مشغول بندازو ؛ كوم مىبند - گم

( 1 ) . توبه / 102 . ( 2 ) . يونس / 83 . ( 3 ) . توبه / 113 . ( 4 ) . توبه / 120 .