بررسى مذاهب و فرق (فارسى) — الصفحة ١١٤
بعضى ديگر از نام‌هاى اسماعيليه
بعضى ديگر از نام‌هاى اسماعيليه
بعضى ديگر از نام‌هاى اسماعيليه « 1 »
« سبعيه » ؛ همان‌گونه كه اشاره شد اسماعيليه به جهت محور قرار دادن عدد هفت سبعيه نام‌گذارى شده‌اند .
« باطنيه » ؛ اسماعيليه قائلند كه احكام و معارف اسلام داراى دو چهرهء ظاهر و باطن است ؛ ظاهر شريعت مخصوص كسانى است كه كم خرد بوده و از كمال معنوى بىبهره‌اند در حالى كه نجات واقعى در عمل به باطن آن است ، اما باطن شريعت مكتوم و پنهانى است ؛ نياز به امامى هست كه آن را روشن سازد و مردم نسبت به اطلاعاتى كه به معانى باطنى شريعت دارند ، هفت مرتبه پيدا مىكنند كه به ترتيب عبارتند از :
مستجيب ، مأذون ، داعى ، حجت ، امام ، اساس و ناطق .
كسى كه تازه به كيش اسماعيلى درآمده ، مستجيب نام دارد .
آن كه در آن آئين راسخ شده و اجازهء سخن گفتن دارد ، مأذون است .
اگر به درجهء دعوت و شايستگى تبليغ برسد ، داعى ناميده مىشود .
در صورتى كه به رياست داعيان و مبلغان ارتقا يابد ، حجت نام دارد ، زيرا گفتار او بر مردم حجت است .
اگر به مرتبهء ولايت رسد و از معلم بىنياز شود امام خوانده مىشود .
پس از مقام امامت ، مقام جانشينى و اساس است و آخرين مرحله مقام ناطق است .
مبلغ و داعى بايد با روحيهء مردم آشنايى داشته باشد . اگر مدعو كسى است كه گرايش به عبادات دارد بايد با او از راه زهد و عبادت حرف بزند و سرانجام به او بگويد كه شريعت داراى ظاهر و باطن است و هدف شارع عملى شدن باطن شريعت است و با سوگند دادن از او پيمان بگيرد كه اين راز را افشا نكند و گرنه بر او لازم شود كه زنش را طلاق داده بندگانش را آزاد كند و اموالش را ببخشد . « 2 »
( 1 ) - ر . ك : الملل والنحل ، شهرستانى ، ج 1 ، ص 192 .
( 2 ) - تاريخ شيعه و فرقه‌هاى اسلام تا قرن چهارم ، ص 228 - 229 .