اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩٦
در بيان اينكه « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
عبوديت در پيشگاه مقدس او فرود ميآورند و يا مأخوذ از و له بمعنى تحيّر است زيرا تمام عقول حكماء و دانشمندان در ذات او متحيّر و سر گردانند و چنانچه گذشت اللَّه اسم است از براى ذات واجب الوجود كه مستجمع جميع صفات كمال است و در كافى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود
« من قال يا اللَّه عشر مرّات قيل له لبّيك ما حاجتك ؟ »
( كسى كه ده مرتبه بگويد يا اللَّه به او گفته شود لبيك حاجت تو چيست ؟ ) « الرحمن الرحيم » دو صفتند كه اوّلى دلالت بر عموم رحمت ، و دوّمى بر ثبات و دوام و بقاء رحمت حق مىكند چنانچه ميفرمايد رَبَّنا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً « 1 » و ميفرمايد وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ « 2 » و در دعاى كميل عرض مىكند
« اللّهم انى اسئلك برحمتك الّتى وسعت كل شيئى »
و اينكه بعضى گفته‌اند « رحمن روزى دهنده است خلايق را در دنيا به شرط جان و رحيم ثواب دهنده است مؤمنين را در آخرت به شرط ايمان » درست نيست بلكه چنانچه در بعض ادعيه وارد شده
« يا رحمن الدنيا و الاخرة و رحيمهما »
و از آيات قرآن استفاده مىشود ( مانند « إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ » در سورة بقره و « إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ » در سوره حجّ ) خداوند در دنيا و آخرت رحمن و رحيم است و از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود
« الرّحمن اسم خاص بصفة عامّة و الرحيم اسم عام بصفة خاصّة » « 3 »
( يعنى رحمن از اسماء خاصّه حق است و اطلاق آن بر غير خدا جايز نيست زيرا احدى غير از ذات حق رحمتش اين اندازه
( 1 ) - سوره مؤمن آيه 7 ( 2 ) - سوره اعراف آيه 155 ( 3 ) - توحيد صدوق