اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٥٠٠

« مقام دوم »

بدليل حسّى تمام است اما حقيقت ملائكه نيز از لسان شرع و آيات قرآنى معلوم نيست ولى حقيقت شياطين و جن كه از آتش خلق شده‌اند از قرآن و احاديث استفاده مىشود چنان كه قبلا هم تذكر داده‌ايم مرحوم سبزوارى در منظومه از امير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده

« سئل امير المؤمنين عليه السّلام عن العالم العلوى فقال صور خالية عن المواد عارية عن القوة و الاستعداد تجلّى لها ربها فاشرقت الحديث » « 1 »

ولى مدرك اين حديث معلوم نيست و همچنين آيات قرآن و ظواهر اخبارهم دليل بر جسمانيت آنها نيست زيرا داراى اجنحه بودن و صعود و نزول كردن و يا در حال قيام و قعود بودن آنها و همچنين اينكه انبياء آنها را مشاهده كرده و با آنها حرف زده‌اند هيچكدام مانع از صورت بلا ماده بودن آنها نيست و ما در جلد سوم كلم الطيب ص 55 تا 58 راجع بملائكه بيانى نموده‌ايم و اما اينكه خطاب در آيه شريفه به همه ملائكه بوده يا ملائكه‌اى كه در زمين بوده بحث در آن بىمورد است زيرا جمع محلّى بالف و لام افاده عموم مىكند و آدم هم روى زمين نبوده و علاوه بر آن منظور افضليت آدم است بر ملائكه آسمانها زيرا انبياء از ملائكه اشرفند و از براى ملائكه درجات و طبقاتى در قرآن ذكر شده از آن جمله است 1 - حمله عرش « 2 » 2 - حافّون اطراف عرش « 3 » 3 - ملائكه بهشت « 4 » 4 - ملائكه

( 1 ) - از امير المؤمنين ع از عالم بالا سؤال شد فرمود صورتهاى بدون ماده و بدون قوه و استعداد كه پروردگارشان به آنها تجلى فرمود و آنها موجود شدند ( 2 ) - وَ يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ سوره الحاقه آيه 17 ( 3 ) - وَ تَرَى الْمَلائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ سوره زمر آيه 75 ( 4 ) - وَ الْمَلائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ سوره رعد آيه 23