اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٧

گفتار ششم در بيان معجزه بودن قرآن و وجوه اعجاز آن

دارد ( دلالت اثر بر مؤثر ) كه هر كه بهرهء از خرد داشته باشد به آن حكم مىكند قابل شك است .

در مقام اثبات توحيد ميفرمايد لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا « 1 » كه در عين سادگى قاطع‌ترين دليلى است كه حكما در اثبات توحيد ذكر نموده‌اند و بدليل تمانع معروف است و تقرير فلسفى آن را در كلم الطيب ذكر نموده « 2 » و در محل خود نيز متعرض خواهيم شد و در مقام اثبات صفات مثل علم و قدرت و حكمت ميفرمايد أَ لا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ « 3 » و نيز ميفرمايد أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ وَ إِلَى السَّماءِ كَيْفَ رُفِعَتْ وَ إِلَى الْجِبالِ كَيْفَ نُصِبَتْ وَ إِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ « 4 » كه از عجائب و غرائب صنع و آثار حكمت كه در موجودات است استدلال بعلم و حكمت و قدرت و عظمت صانع مينمايد و درباره توحيد عبادتى ميفرمايد اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ « 5 » دليل بر معبوديت خدا را ربوبيت و خالقيت او قرار داده و باصطلاح تعليق حكم به وصف كرده كه مشعر بعلّيت است .

و درباره توحيد افعالى ميفرمايد أَ فَرَأَيْتُمْ ما تُمْنُونَ أَ أَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخالِقُونَ الى آخر الآيات فى سورة الواقعة « 6 »

( 1 ) - سوره انبياء آيه 22 ( اگر در زمين و آسمان خدايانى غير از خدا بود هر آينه زمين و آسمان فاسد ميشدند ) ( 2 ) - مجلد اول صفحه 100 ( 3 ) - سوره ملك آيه 14 ( آيا كسى كه آفريننده است دانا نيست ؟ و حال آنكه او داناى بدقايق امور آگاه از رموز آنها است ) ( 4 ) - سوره غاشيه آيه 17 ( آيا نظر نميكنند بشتر كه چگونه آفريده شده و به آسمان كه چگونه برافراشته شده و بكوهها كه چگونه گمارده شده و به زمين كه چگونه گسترده شده ) ( 5 ) - ( عبادت كنيد پروردگارتان را كه شما را آفريده ) ( 6 ) - سوره واقعه از آيه 58 تا آيه 72 .