اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٤٦

« مقام پنجم در فرق بين اسلام و ايمان »

و در قرآن كريم ميفرمايد وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقى إِلَيْكُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً « 1 » ( هر كس نسبت بشما القاء سلام مىكند « يعنى اعتراف باسلام مينمايد » مگوييد تو مؤمن نيستى ) و اين دو لفظ مانند لفظ فقير و مسكين ميباشند كه گفته‌اند « اذا اجتمعا افترقا و اذا افترقا اجتمعا » هر جا اسلام ، تنها ذكر شود مراد همان ايمان است مانند آيه شريفه رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً « 2 » و آيه شريفه إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ « 3 » و آيه مباركه وَ لا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ « 4 » و غير ذلك از آيات ديگر ، و همچنين است هر جا ايمان تنها ذكر شود مانند همين آيه شريفه و آيات بسيار ديگر ولى هر جا با هم ذكر شود بايد فرق گذارد و جهات فرق از قرائن حاليّه و مقاليه و مناسبات حكم و موضوع معلوم مىشود مثلا در آيه شريفه قالَتِ الْأَعْرابُ آمَنَّا الاية معلوم مىشود كه مراد از اسلام اقرار ظاهرى يا اعتقاد ضعيف است و از ايمان اعتقاد ثابت و راسخ مقرون با عمل بقرينه جمله بعد از آن وَ إِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ و همچنين آيه بعد از آن إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ « 5 » ( همانا مؤمنان كسانى هستند كه به خدا و رسول او ايمان آوردند و پس از آن شك و ريبى براى ايشان پيدا نشد و بمالها و جانهايشان در راه خدا جهاد نمودند ، اينان خود راستگويانند ) و در مورد احكام ظاهرى دنيوى و مثوبات اخروى نسبت بهم متفاوتند به اين معنى كه مثوبات اخروى مخصوص بمؤمن يعنى مسلمان واقعى است ولى احكام دنيوى شامل مسلمان ظاهرى و مسلمان واقعى ( مؤمن ) هر دو مىشود چنانچه در حديث

( 1 ) - سوره نساء آيه 96 ( 2 ) - سوره مائده آيه 5 ( 3 ) - سوره آل عمران آيه 17 ( 4 ) - سوره بقره آيه 126 ( 5 ) - سوره حجرات آيه 14