اخلاق در قرآن و سنت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٧٤

مكافات و مجازات

برداشتن اثر وضعى در آن موارد هم چيزى مطابق قانون خداساخته‌اى است كه ما از آن بى خبريم .

آيهء شريفه ذيل به گونه‌هائى از مكافات اعمال در دنيا اشاره فرموده است :

« قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً وَ يُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآياتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ » « 1 »

مراد از عذاب‌هاى رنگارنگ ، مكافات عمل به شيوه‌هاى گوناگون است ، عذاب‌هائى از طرف بالا چون صاعقه ، بارش مرگ‌آسا ، و عذاب‌هائى از طرف پائين چون زلزله‌ها و حركت گسل‌ها ، طغيان رودخانه‌ها و همچنين اختلاف ، تفرقه ، جنگ و . . .

امام صادق عليه السلام مكافات عمل را به دو شكل ذيل تصوير فرموده است :

« للَّهِ عُقُوبَتانِ ، احْداهُما مَنْ الرُّوحِ وَالاخْرى تَسْليطُ النَّاسِ بَعْضٌ عَلى بَعْضٍ » « 2 »

و آن حضرت در خبر ذيل به تأثير سريع اثر وضعى گناه پرداخته است .

« انَّ الْعَمَلَ السَّيِّىءَ اسْرَعُ فى صاحِبِهِ مِنَ السِّكّينِ فى اللَّحْمِ » « 3 »

آمده است :

وقتى سوره « الرحمن » نازل شد ، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند : چه كسى آن را بين سران

( 1 ) - ( انعام - 65 ) بگو او قادر است كه عذابى از بالا يا پائين پاى شما بر شما بفرستد ، يا به‌صورت دسته‌هاى پراكنده شمارا به هم بياميزد و طعم جنگ را به هر كدام از شما به وسيلهء ديگرى بچشاند ، بنگر كه چگونه آيات مختلف را براى آنها بيان ميكنيم تا شايد متذكر گردند . ( 2 ) - از سوى خداوند دو عقوبت به خلايق مىرسد ، يكى روحانى و ديگرى به وسيله تسلط و سيطرهء برخى بر برخى ديگر . ( تحف العقول - صفحه 261 ) . ( 3 ) - تأثير گناه بر گنهكار از اثر چاقو بر گوشت سريعتر و بُرّنده‌تر است . ( اصول كافى - جلد 2 - صفحه 272 ) .