اخلاق در قرآن و سنت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٧٥
4 - همنشينى با خوبان
« اذا رَغِبْتَ في صَلاحِ نَفْسِكَ فَعَلَيْكَ بِالْاقْتِصادِ وَالْقُنُوعِ وَالتَّقَلُّلِ » « 1 »
و نيز فرمودهاند :
« اعْوَنُ شَىْءٍ عَلى صَلاحِ النَّفْسِ الْقَناعَةُ » « 2 »
3 - مذمت نفس
3 - مذمت نفس
خودبزرگبينى و حس برترى نسبت به ديگران ، يعنى عجب و كبر از بدترين بيمارىهاى نفس بوده و مخرّبترين پيامدها را بر روان انسانى وارد مىكند ، و از اين رو مذمت نفس در كارها و بيان نقاط ضعف براى خود ، قدمى در راه اصلاح نفس مىباشد .
قال على عليه السلام :
« مَنْ ذَمَّ نَفْسَهُ اصْلَحَها ، مَنْ مَدَحَ نَفْسَهُ فَقَدْ ذَبَحَها » « 3 »
4 - همنشينى با خوبان
4 - همنشينى با خوبان
در اخبار و احاديث از همنشينى با خوبان و بدان به عنوان عامل تزكيه و فساد نفس ياد شدهاست و اين بهواسطهء تأثير زياد دوست در روان انسان است ، حضرت امير عليه السلام در اين باره مىفرمايند :
« فَسادُ الْأخلاقِ بِمُعاشَرَةِ السُّفَهاءِ وَصَلاحُ الْأخْلاقِ بِمُنافَسَةِ الْعُقلاءِ وَالْخُلْقُ اشْكالٌ فَكُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِه » « 4 »
( 1 ) - هرگاه ميل به اصلاح نفس خود داشتى ، به ميانهروى و قناعت و كمچيزى ، روى آور . ( غررالحكم ) . ( 2 ) - قناعت بهترين ياور براى اصلاح نفس است . ( غررالحكم ) . ( 3 ) - آن كس كه نفس خود را مذمت كند ، اصلاحش كرده ، آن كس كه نفس خود را ستايش كند آن را نابود نموده است . ( غررالحكم ) . ( 4 ) - معاشرت با كمخردان موجب فساد اخلاق و معاشرت با عقلا موجب اصلاح اخلاق است . اخلاق را روشهائى است و هركس طبق خوى و عادات خود عمل مىكند . ( بحارالانوار - جلد 78 - صفحه 82 ) .