اخلاق در قرآن و سنت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٧٤
2 - قناعت و ميانه‌روى
عوامل تهذيب
عوامل تهذيب
عامل تهذيب نفس و تزكيهء آن را مىتوان دورى گزينى از مظاهر دنيوى و مطامع نفسانى چون شهوت جاه و مقام ، شهوت پول و شهوت جنسى يا غضب و عداوت خلاصه نمود . و البته اين دو يعنى شهوت و غضب ، از قواى نفس بوده و ايجاد حالت اعتدال در آنها ، همان تحقق بخشيدن به تزكيه نفس مىباشد .
در اخبار و احاديث عواملى كه نقش بيشترى در تزكيه روان دارند ، مطرح شده‌اند ، به نمونه‌هائى از آنها توجه كنيد .
1 - پرهيز از دنياگزينى
1 - پرهيز از دنياگزينى
دنياطلبى با همهء زيرمجموعه‌ها و مظاهرش آفت نفس مىباشد و موجب فساد و تباهى انسانيت انسان است .
قال على عليه السلام :
« آفَةُ النَّفْسِ الْوَلَهُ بِالدُّنْيا » « 1 »
و راه اصلاح نفس بستگى تام به دورى گزيدن از دنيا دارد .
قال على عليه السلام :
« سَبَبُ صَلاحِ النَّفْسِ الْعُزُوفُ عَنِ الدُّنْيا » « 2 »
آن حضرت نيز فرموده‌است :
« دَواءُ النَّفْسِ الصَّوْمُ عَنِ الْهَوى وَالْحَمِيَّةُ عَنْ لَذَّاتِ الدُّنْيا » « 3 »
2 - قناعت و ميانه‌روى
2 - قناعت و ميانه‌روى
افراط در معيشت اقتصادى و چشم و هم‌چشمى ، عامل تباهى نفس انسانى و تقويت روح شيطانى است و از اين رو قناعت و اقتصاد موجب تقويت نفس الهى و تزكيه آن مىشود . حضرت امير عليه آلافُ التّحيّة والثّناء مىفرمايند :
( 1 ) - آفت نفس ، دل سپردن به دنياست . ( غرر الحكم ) . ( 2 ) - كناره‌گيرى از دنيا ، موجب اصلاح نفس است . ( غرر الحكم ) . ( 3 ) - درمان نفس ، امساك از خواهشها و پرهيز از لذات دنياست . ( غرر الحكم ) .