اخلاق در قرآن و سنت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٠

ابليس

حضرت امير عليه السلام نيز در روايتى او را فرشته دانسته است .

« ما كانَ اللَّهُ سُبْحانَهُ لِيُدْخِلَ الْجَنَّةَ بَشَراً بِامْرٍ اخْرَجَ مِنْها مَلَكاً » « 1 »

ولى اين دلايل قابل توجيه است چه اينكه او در بهشت دنيا با ملائك قاطى شده بود و به همين جهت قرآن كريم او را با ملائك ذكر مىكند ، علاوه بر اين مىتوان گفت اطلاق ملك در بيان حضرت امير عليه السلام چه بسا مجازى باشد .

تفسير ديگر در اين باره است كه شيطان از جنيان بوده و به علّتى از جمله رفع نزاع بين آنها ، در بهشت خاصى جاى گرفته و در صف ملائك قرار گرفته بود . دليل اين تفسير ، خلقت نارى شيطان است ، و مىدانيم جنيان از آتش خلق شده‌اند .

« وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ » « 2 »

رواياتى نيز اين تفسير را تأييد مىكند ، كه از جملهء آنها :

قال الصادق عليه السلام :

« انَّ الْمَلائِكَةَ كانوا يَحْسَبُونَ انَّ ابْليسَ مِنْهُمْ وكانَ فى عِلْمِ اللَّهِ انَّهُ لَيْسَ مِنْهُمْ » « 3 »

اين تفسير مطابق ظاهر آيه شريفه آغاز بحث است چه اينكه بنابراين مراد از واژه « جن » در « كانَ مِنَ الْجِنِّ » معناى اصطلاحى آن است نه معناى لغوى آن يعنى اختفاء .

ابليس در بهشت تا واقعهء خلقت آدم عليه السلام ، به‌قدر شش هزار سال عبادت نمود كه البته معلوم نيست سال زمينى مراد است يا غير آن .

قال على عليه السلام :

« فَاعْتَبِرُوا بِما كانَ مِنْ فِعْلِ اللَّهِ بِابْليسَ اذْ احْبَطَ عَمَلَهُ الطَّويلَ وَجَهْدَهُ

( 1 ) - ممكن نيست خداوند انسانى را به بهشت بفرستد درحاليكه مرتكب عملى شده كه فرشته‌اى را بخاطر آن عمل از بهشت اخراج كرده است . ( نهج البلاغه - خطبه 234 به ترتيب فيض و 192 به ترتيب صبحى ) . ( 2 ) - ( رحمن - 15 ) خداوند جن را از شعله‌هاى مختلط آتش آفريد . ( 3 ) - ملائك خيال مىكردند ابليس از آنهاست ولى در علم الهى او از آنها نبود . ( وسايل الشيعة - جلد 11 - صفحه 297 ) .