اخلاق در قرآن و سنت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٧

2 - اغتراء

و همچنين مىفرمايد :

« اذا مَدَحْتَ اخاكَ فى وَجْهِهِ فَكَانَّما امْرَرْتَ عَلى حَلَقِهِ الْمُوسى » « 1 »

و حضرت امير عليه السلام نيز فرموده است :

« مَنْ مَدَحَكَ فَقَدْ ذَبَحَكَ » « 2 »

چنين مدحى چه بسا ممدوح را مغرور سازد ، به خود ببالد و عجب و كبر به خود راه دهد ، گناهانى كه سرآغاز بسيارى از معاصى و همهء انواع ظلم به خدا و غير و خود شمرده شده است .

شخصى در حضور پيامبر صلى الله عليه و آله از كسى تعريف مىكرد ، حضرت به وى فرمود :

« لاتُسْمِعَهُ فَتُهْلِكَهُ ، لَوْ سَمِعَكَ لَمْ يُفْلِحْ » « 3 »

ظرف حلم همهء انسانها مثل هم نيست ، و چه بسيارند كسانى كه با مدح و ستايش از كوره در رفته و خود را در دام ابليس و اسير او قرار مىدهند .

قال على عليه السلام :

« كَمْ مِنْ مَغْرُورٍ بِحُسْنِ الْقَوْلِ فيهِ ، كَمْ مِنْ مَفْتُونٍ بِحُسْنِ الثَّناءِ عَلَيْهِ » « 4 »

و نيز مىفرمايد :

« اجْهَلُ النَّاسِ الْمُغْتَرُّ بِقَوْلِ مادِحٍ مُتَمَلِّقٍ يُحَسِّنُ لَهُ الْقَبيحُ وَ يُبَغِّضُ الَيْهِ النَّصيحُ » « 5 »

( 1 ) - وقتى برادر خود را در مقابل ديدگانش مدح كنى همانند اين است كه برايش تيغ كشيده باشى . ( محجّة البيضاء - جلد 5 - صفحه 283 ) . ( 2 ) - كسى كه تو را ستايش كرده در واقع تو را ذبح نموده است . ( غرر الحكم ) . ( 3 ) - به گوش او مرسان كه او را هلاك مىكنى ، اگر از تو بشنود ، رستگار نمىشود . ( كنز العمال - 8339 ) . ( 4 ) - چه بسا انسان‌هائى كه به‌واسطه سخنانى كه در موردشان گفته مىشود ، مغرور شوند ، و چه بسا كسانى كه به‌واسطه ستايش ديگران گرفتار شدند و به فتنه افتادند . ( غرر الحكم ) . ( 5 ) - جاهلترين مردم كسى است كه به سخن مدح كننده چاپلوسى فريفته شود ، كسى كه زشتيها را نزد او نيك و خوبيها را زشت جلوه دهد . ( غرر الحكم ) .