اخلاق در قرآن و سنت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٨٧
مصاديق جدال غير احسن
« وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ » « 1 »
« وَ قالُوا ما هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَ نَحْيا وَ ما يُهْلِكُنا إِلَّا الدَّهْرُ وَ ما لَهُمْ بِذلِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ » « 2 »
جدال بنىاسرائيل در بسيارى از زمينه‌ها و از جمله در مورد ذبح گاو و بيان بهانه‌هائى كه حاجتى به آنها نبود ، از موارد جدال‌هاى مطرح شده در قرآن كريم است .
بهانه‌هائى چون « يُبَيِّنْ لَنا ما هِيَ » چگونه گاوى باشد ؟ « يُبَيِّنْ لَنا ما لَوْنُها » چه رنگى داشته باشد ؟ « إِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَيْنا » اين گاو براى ما مبهم شده و غير آن . همچنين تعابيرى چون « أَ تَتَّخِذُنا هُزُواً » آيا ما را مسخره مىكنى ؟ « ادْعُ لَنا رَبَّكَ » از خداى خودت بخواه ، « الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ » اكنون حقّ را گفتى ، حاوى مجادله‌هائىاست كه از روح سركش بنىاسرائيل سرچشمه گرفته است تابه آن حد كه آنان احتمال مسخره‌گى را در كلمات پيامبرشان پذيرفته‌اند ، خداى را به عنوان رب موسى و نه رب العالمين مىدانسته و دستور پيامبرشان را تنها بعد از اعمال لجاجتشان حق مىشمارند و . . . اين بگو مگوها همه از انواع جدال‌هاى مذموم شمرده مىشوند . « 3 »
امام رضا عليه السلام در اين باره مىفرمايند .
« انَّ اللَّهَ امَرَ بَنى اسرائيل انْ يَذْبَحُوا بَقَرَةً وَانَّما كانُوا يَحْتاجُون الى ذَنْبِها ( فَشَدَّدُوا ) فَشَدَّدَ
( 1 ) - ( يس - 78 ) و براى ما مثالى زد و آفرينش خود را فراموش كرد ، گفت : چه كسى اين استخوان‌هاى پوسيده را زنده مىكند ؟ ( 2 ) - ( جاثيه - 24 ) كفار گفتند : فقط همين دنياست ، گروهى مىميرند و گروهى مىآيند ، و جز روزگار چيزى ما را هلاك نمىكند ، آنها به اين سخنان آگاهى ندارند و فقط گمان مىكنند . ( 3 ) - ( بقره - آيات 67 تا 74 ) .