اخلاق در قرآن و سنت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٠١
خوف عالم
فرمودهاند :
« يَعْنى بِالْعُلَماءِ مَنْ صَدَقَ قُوْلُهُ فِعْلَهُ وَمَنْ لَمْ يَصْدُقْ فِعْلَهُ قَوْلُهُ فَلَيْسَ بِعالِمٍ » « 1 »
ناگفته نماند كه سببيت خودشناسى براى خداشناسى و آن نيز براى خوف ، در شدت و ضعف آنها نيز جارى است ، يعنى اگر خودشناسى قوىتر باشد ، خداشناسى قوىتر مىگردد و بالمآل خوف شديدتر است .
قال على عليه السلام :
« اكْثَرُ النَّاسِ مَعْرِفَةً لِنَفْسِهِ اخْوَفُهُمْ لِرَبِّهِ » « 2 »
اين دو بيان از رسول خدا صلى الله عليه و آله نيز به همين معنا اشاره دارند .
قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله :
« مَنْ كانَ بِاللَّهِ اعْرَفُ كانَ مِنَ اللَّهِ اخْوَفُ » « 3 »
قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله :
« اعْلَمُ النَّاسِ بِاللَّهِ اخْوَفُهُمْ مِنْهُ » « 4 »
خوف عالم
خوف عالم
عالم كه وظيفهء هدايت جامعه را بر عهده دارد در صورتى مىتواند تكليف خود را به انجام رساند كه جز از خداوند نهراسد و نيز از او بسيار بترسد .
عالمى كه از غير خدا واهمه دارد ، قدرت بيان حقائق را ندارد ، مَثَل اين عالم ، مثل كسى است كه جهت تبليغ دين به روستائى رفته بود و چون كدخداى ستمگر ده ، كاه و جو الاغ او را تأمين مىكرد ، توان سخن گفتن از ظلم و ستم وى را نداشت .
هر بار مىخواست سخنى بگويد كدخدا سرفهاى مىكرد و او را از عواقب كارش
( 1 ) - منظور از علماء كسانى هستند كه اعمال آنها هماهنگ با سخنانشان باشد و آنكه عملش ، سخن او را تأييد نكند ، عالم نيست . ( تفسير نور الثقلين - جلد 4 - صفحه 359 ) . ( 2 ) - آنكه به نفس خود آشناتر است ، از خداوند خائفتر است . ( غررالحكم ) . ( 3 ) - آنكه خداوند را بيشتر مىشناسد ، نسبت به او خائفتر است . ( بحارالانوار - جلد 70 - صفحه 393 ) . ( 4 ) - عالمترين مردم به خداوند ، خائفترين آنهاست . ( غررالحكم ) .