اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٩٨

مرحوم سيد محمد كاظم يزدى شرط فقاهت را حصول ملكه قدسيه مىداند نه صرف عدالت عرفيه

حلّى - اعلى الله مقامه - به بحث اجتهاد و تقليد مشغول بوديم ، روزى بمناسبت مبحث موجود ، سخن از فقرات عالية المضامين روايت مذكورهء سابق الذّكر از حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام به ميان آمد . مرحوم حاج شيخ حسين حلّى در بيان اختلاف استنباط از مضامين اين حديث شريف فرمودند :

مرحوم سيد محمد كاظم يزدى شرط فقاهت را حصول ملكه قدسيه مىداند نه صرف عدالت عرفيه

مرحوم سيد محمد كاظم يزدى شرط فقاهت را حصول ملكه قدسيه مىداند نه صرف عدالت عرفيه

بعضىها چون مرحوم آقا سيّد أبوالحسن اصفهانى - رحمه الله - و آية الله حاج آقا حسين بروجردى معتقدند كه : مقصود و منظور امام عليه السّلام از بيان اين فقرات ، حصول صفت عدالت است در مجتهد مرجَع ، و صرف عدالت عرفيّه در مرجع تقليد مجوّز تقليد از آن فقيه مىشود . امّا بعضى ديگر همچون مرحوم آقا سيّد محمّد كاظم يزدى اين مراتب را بالاتر از حدّ عدالت متعارف و مصطلح مىدانند ، و آنها را حاكى از حصول ملكهء قدسيّه كه لازمهء طهارت نفس و صفاى سرّ و ربط خاصّ با پروردگار است مىشمرند .

سپس ايشان فرمودند : حقّ با مرحوم سيّد است ، و اين روايت مراتبى بسيار بالاتر از ملكهء عدالت مصطلح را بيان مىكند . آنگاه قدرى در اطراف تحقّق اين صفات و ملكات قدسيّه بحث نمودند ، و فرمودند : اين مضامين حكايت از يك مراتبى بسيار عالى و راقى و دور از تصوّر و تخيّل ما مىكند ؛ و با تعبيرى كه حاكى از صفاى باطن و خلوص نيّت و تواضع ايشان است - و راقم سطور از بيان آن معذور است - فرمودند : كجا منِ . . . مىتوانم حتّى تصوّر اين مقامات و اين مراتب عاليه ايمان و اتّصال به حريم قدس حضرت حقّ را بكنم ؟ ! اين مرتبه اختصاص به اولياى خاصّ پروردگار را دارد ، و ما را چه رسد به اينكه اصلًا در اين مقوله بتوانيم صحبت كنيم !

[ 1 ] [ 1 ] - اين مطلب را مرحوم علّامه آية الله حاج سيّد محمّد حسين حسينى طهرانى در كتاب ولايت فقيه در حكومت اسلام ، ج 2 ، مجلس چهاردهم ، هفدهم ، هجدهم و نوزدهم مبسوطاً توضيح داده‌اند .