اطلاعات و تحقيقات در اسلام (فارسى) — الصفحة ١٢٩

ادله حرمت :

مسؤوليت ، بسيار خطير و پرآفت است و از عهده هر كسى بر نمىآيد و علتش هم روشن است ؛ زيرا عريف در كارهاى مردم دخالت مىكند ، و اسرار آنها را به دست مىآورد تا به خليفه يا به رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم برساند ، قهراً كوچكترين خلاف ، يا تضييع حق حكومت خواهد بود و يا تضييع حقوق مردم و . . .

18 - مَنْ جاءَ نا يَلْتَمِسُ الْفِقْهَ وَالْقُرْآنَ وَ الْتَفسيرَ فَدَعَوْهُ وَ مَنْ جاءَ نا يُبْدِى ءُ عَوْرَةً قَدْ سَتَرَهَا اللَّهُ فنحُوهُ . « 1 »

يعنى : هر كسى نزد ما بيايد براى ياد گرفتن فقه و قرآن و تفسير پس او را راه بدهيد و بپذيريد ، و هركس بيايد ، و بخواهد عيب كسى را آشكار سازد پس او را دور سازيد .

19 - . . . فَإنَّكَ إن اتَّبَعْتَ عُوراتِ النّاسِ افْسَدْتَهُمْ اوْ كِدْتَ انْ تُفْسِدَهُمْ . « 2 »

يعنى : . . . زيرا اگر دنبال عيوب مردم باشى آنان را فاسد كرده‌اى و يا احتمال دارد كه فاسدشان كنى .

20 - . . . انَّ الْاميرَ اذَا ابْتَغىَ الْرِيْبَةَ في النّاسِ أَفْسَدَهُمْ . « 3 »

يعنى : . . . امير اگر كارها و رفتار مشكوك مردم را دنبال نمايد آنها را فاسد مىكند .

21 - انّي لَاعْرِفُ قُوماً يَضْربُونَ فى صُدوُرِهِمْ حُزْناً يَسْمَعُهُ اهْلُ النّارِ وَ هُمُ الْهَمّازوُنَ الْلُمّازُونَ الَّذينَ يَلْتَمِسُونَ عُوراتِ الْمُسْلِمينَ وَ يَهْتِكوُنْ سُتُورَهُمْ وَ يَشيعُونَ عَلَيْهِمْ مِنَ الْفَواحِشْ ما نُسِيَ عَلَيْهِمْ . « 4 »

يعنى : گروهى را مىشناسم كه از شدّت حزن و اندوه به سينه‌هاى خود مىزنند به طورى كه اهل آتش ( ساكنان دوزخ ) صداى آن را مىشنوند ، آنان اشخاصى بودند كه اهل همزولمز بودند ( يعنى ) كسانى كه دنبال عيوب و اسرار مردم مىرفتند ، و آبروى مردم را مىريختند و كارهاى بد مردم را كه از ياد رفته بود فاش و آشكار مىساختند .

همز : بدگويى و غيبت از مردم و عيوب آنان را گفتن .

لمز ؛ عيب مردم را در حضورش گفتن . « 5 »

( 1 ) - بحار ، ج 78 ، ص 64 . ( 2 ) - تفسير قرطبى ، ج 16 ، ص 333 . ( 3 ) - همان . ( 4 ) - مسالك الافهام كاظمى ، ج 2 ، ص 415 . ( 5 ) - نهايه ، ج 4 و 5 در مادهء همز و لمز ، لسان العرب ، ج 5 ؛ رجوع شود به مجمع البيان ، ط اسلاميه ، ج 5 ، ص 537 ؛ تبيان ط نجف ، ج 10 ، ص 406 ؛ طبرى ، ج 30 ، ص 188 ، 189 ؛ الميزان ، ج 20 ، ص 505 ؛ كشاف ، ج 4 ، ص 795 ؛ بيضاوى . در معناى همز و لمز آراء مختلف است كه آيا هر دو به يك معناست يا فرق دارند و فرق آن دو در چيست ؟ و ليكن اين اختلاف در استدلال مؤثر نيست ؛ زيرا خود روايت لفظ را تفسير نموده و افشاگران را مشمول حديث كرده است .