اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى) — الصفحة ٨٧

تقسيم فعل

إذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه .

( هرگاه مؤمن برادر دينى خود را بخشم درآورد پس از او جدا شده است .

شاهد در احتشم و فارقه است كه هردو فعل ماضى هستند .

فعل مضارع : آنست كه دلالت كند بر وقوع كارى در زمان حال يا آينده و به آن فعل مستقبل هم ميگويند مانند آنچه در فرمايش حضرت امير المؤمنين عليه السلام آمده است :

يغلب المقدار على التّقدير حتّى تكون الآفة فى التّدبير .

( قضا و قدر خداوند غالب مىشود بر سنجش و اندازه‌گيرى بنحويكه در عاقبت بينى تباهى و فساد بهم ميرسد . شاهد در يغلب است كه فعل مضارع است .

فعل امر : آنست كه دلالت كند بر طلب ايجاد چيزى در زمان حال فقط مانند آنچه در فرمايش حضرت مولاى متّقيان امير المؤمنين عليه السلام آمده است :

ايّها النّاس ، اتّقوا اللّه الّذي ان قلتم سمع و ان اضمرتم علم و بادروا الموت الّذى ان هربتم منه ادرككم و ان اقمتم اخذكم و ان نسيتموه ذكركم .

( اى مردم بپرهيزيد از مخالفت خداوندى كه ميشنود گفتار شما را و ميداند رازهاى نهان شما را و پيشى گيريد بر مرگى كه اگر از آن فرار كنيد درمىيابد شما را و اگر بايستيد ميگيرد شما را و اگر فراموشش كنيد به ياد شما ميآورد .

شاهد در اتّقوا و بادروا است كه هردو فعل امر هستند .