اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى) — الصفحة ٦٨

اسم مقصور - ممدود - منقوص - صحيح الآخر

اسم منقوص : عبارتست از اسمى كه آخرين حرفش ياء ما قبل مكسور باشد مانند : قاضى و واقي .

و در وجه تسميه اين اسم بمنقوص دو وجه محتمل است .

1 - آنكه هر كلمه‌اى كه آخرين حرفش از حروف علّه باشد آن را ناقص يا منقوص خوانده و ياء هم چون يكى از اين حروف است و در آخر اينكلمه واقع هست پس موسوم به اين اسم شده است .

2 - آنكه چون تمام حركات را قبول نميكند بلكه فقط فتحه را مىپذيرد پس در پذيرش حركات ناقص است از اينجهت اين اسم را براى آن قرار داده‌اند .

صحيح الآخر : عبارتست از اسمى كه حرف آخرش هيچكدام از آن سه حرف مذكور نباشد مانند : حسن ، دلو ، ظبى .

تمرين

در روايات ذيل كه از حضرات معصومين عليهم السّلام نقل شده است اسماء ممدود و منقوص مقصور و صحيح الآخر را تعيين كنيد ؟

1 - از حضرت نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم :

اربع من سنن المرسلين :

العطر و النّساء و السّواك و الحنّاء .

( چهار چيز از آداب پيغمبران است ) :

استعمال عطر ، آميزش با زنان ، مسواك كردن ، خضاب نمودن با حناء ) .

2 - از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام :

الدّنيا تغرّ و تضرّ و تمرّ .

( دنيا فريب ميدهد و زيان مىرساند و ميگذرد ) .