اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى) — الصفحة ٦١

جمع الجمع

كه در ذيل تشريح مىشود :

1 - افاعل يا افاعيل : غالب جمع‌هائيكه بر وزن افعل يا افعله و يا افعال باشند بر اين وزن جمع بسته ميشوند مانند : ايدى و اسقيه و اقوال كه ايادى و اساقى و اقاويل ميشوند .

و گاهى هم بعضى از اين اوزان را بر جمع مؤنّث سالم جمع مىبندند مانند : اسقيات و انملات .

2 - فعائل : جمع‌هائيكه بر وزن فعال باشند غالبا جمع آنها بر اين وزن آيد مانند جمال و شمال كه جمائل و شمائل مىشود .

و گاهى هم آن را بر صيغه جمع مؤنّث جمع مىبندند مانند كلابات و رجالات .

3 - فعالين : جمع اسمائى است كه بر وزن فعلان باشند مانند مصارين وحشاشين كه مفرد آن دو مصران و حشّان مىباشد .

تمرين

در احاديث زير كه از ائمه معصومين سلام الله عليهم اجمعين نقل شده « اسم جنس ، اسم جمع ، جمع الجمع » را معيّن كنيد ؟

1 - از حضرت امير المؤمنين عليه السلام :

الحدّة ضرب من الجنون لانّ صاحبها يندم فانّ لم يندم فجنونه مستحكم .

( تندخوئى نوعى ديوانگى است زيرا شخص تندخو بعد از آرامش پشيمان مىشود پس اگر پشيمان نشد ديوانگى او پابرجا و استوار است .

2 - از حضرت امير المؤمنين عليه السلام :

جمع الخير كلّه في ثلاث خصال :

النّظر و السّكوت و الكلام فكلّ نظر ليس فيه اعتبار فهو سهو و