اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى) — الصفحة ٤٨

مفرد - تثنيه - جمع

1 - فعلل مانند سفرجل ( گلابى )

2 - فعلل مانند قرطعب ( روباه )

3 - فعلل مانند جحمرش ( پيره‌زن )

4 - فعلل مانند قذعمل ( شتر بزرگ‌اندام )

مفرد - تثنيه - جمع

مفرد - تثنيه - جمع

ديگر از امورى كه باسم اختصاص دارد اينستكه اسم يا مفرد است يا تثنيه و يا جمع .

مفرد : عبارتست از اسمى كه دلالت بر يك چيز يا يك شخص كند مانند كلمه رجل كه در فرمايش حضرت امير المؤمنين عليه السّلام آمده است :

إذا كان في رجل خلّة رائقة فانتظروا اخواتها

( زمانيكه در مردى صفت شگفتى باشد پس منتظر نظائر آن صفت باشيد ) .

تثنيه : عبارتست از اسمى كه دلالت بر دو چيز يا دو شخص كند مانند كلمه خصلتان كه در فرمايش حضرت نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله آمده است :

خصلتان لا يجتمعان في مسلم : البخل و سوء الخلق

( دو صفت در مسلمان جمع نميشود : دريغ داشتن و خوى بد ) .

جمع : عبارتست از اسمى كه دلالت بر سه چيز يا سه شخص و بيشتر نمايد مانند كلمه علامات كه در فرمايش حضرت امير المؤمنين عليه السلام آمده است :

للمسرف ثلاث علامات : يأكل ما ليس له و يلبس ما ليس له و يشتري ما ليس له .

( شخص اسراف‌كننده سه علامات دارد : مىخورد چيزى را كه مال او نيست ، ميپوشد ملبوس غير خود را ميخرد متاع ديگران را ) .