اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى) — الصفحة ٢٩

مسئله اول : اوزان صفت مشبّهه

احكام صفت مشبهه

احكام صفت مشبهه

بدانكه ما از احكام صفت مشبهه در سه مسئله بحث مينمائيم :

1 - اوزان صفت مشبهه .

2 - فرق صفت مشبهه با اسم فاعل .

3 - صرف صيغ صفت مشبهه .

مسئله اول : اوزان صفت مشبّهه

مسئله اول : اوزان صفت مشبّهه

براى صفت مشبهه اوزان بسيارى است كه ما ببرخى از آنها اشاره مىكنيم :

1 - فعل : وزن قياسى است براى هر فعل ثلاثى كه دلالت كند بر درد يا بر عيب باطنى بشرطيكه عين الفعل آن مكسور باشد مانند : وجع و عسر كه صفت مشبهه در آنها وجع « دردناك » و عسر « مشگل » مىشود .

2 - فعلان : وزن قياسى است براى هر فعليكه دلالت كند يا بر سيرى مانند : شبع و يا بر حرارت باطنى چون عطش كه صفت مشبهه در آنها شعبان « سير » و عطشان « تشنه » مىشود .

3 - افعل : وزن قياسى است براى هر فعليكه يا بر عيب ظاهرى دلالت كند يا بر عيب ظاهرى دلالت كند مانند : عمى ، عور و يا بر رنگ چون باض كه صفت مشبهه در آنها اعمى « نابينا » اعور « كسى كه در چشمش عيبى باشد » ابيض « سفيد » مىشود .

4 - فعيل : وزن غالبى است براى افعال مضاعف و ناقص يائى مانند : لبّ و وقى و نيز اكثر افعاليكه مضموم العين هستند صفت مشبهه آنها بر