اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى) — الصفحة ٢٦٧

برخى از احكام اماله

اماله عبارتست از ميل دادن فتحه بكسره يعنى فتحه را طورى اداء كنند كه هيئت كسره به خود گيرد مانند قرائت مالك و عماد و امثال آن .

البتّه بين حجازيّون و قبيله تميم در اين قاعده اختلافست : اهل حجاز آن را انكار و طائفه تميم بر آن اصرار دارند .

طبق فرموده نجم الائمه ( ره ) سبب اماله يكى از امور ذيل است :

1 - آنكه قصد اين باشد تلفّظ بفتحه را مناسب با كسره ماقبلش قرار دهيم مانند فتحه ميم در عماد نسبت بكسره عين .

2 - آنكه قصد مناسب قرار دادن فتحه با كسره ما بعدش باشد نظير فتحه عين در عالم نسبت به كسره لام .

3 - آنكه مقصود مناسب قرار دادن فتحه با ياء قبلش باشد همچون فتحه باء در شيبان نسبت به ياء قبلش .

4 - منظور مناسب قرار دادن فتحه با الف منقلب از مكسور باشد مانند فتحه در خاف نسبت به الف آن .

1 - گاهى حرف ماقبل هاء تانيث در وقف را اماله مىكنند و آن يا حسن است همچون اماله ميم در رحمه و يا قبيح نظير اماله راء در كدره .

2 - حروف به لحاظ غير متصرّف بودنشان قابل اماله نيستند مگر بعنوان اسمى استعمال شوند كه در اين صورت اگر اسباب آن فراهم باشد همچون اسماء اماله ميشوند .

3 - فتحه قبل از راء مكسوره را چه بسا اماله مىكند مشروط باينكه