اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى) — الصفحة ١٥٧
طريق مجهول كردن افعال
لازم - متعدى
لازم - متعدى
ديگر از تقسيماتيكه اختصاص بفعل دارد اينستكه فعل يا لازم است و يا متعدّى .
فعل لازم - فعلى را گويند كه معناى آن بفاعل تمام شود مانند قام زيد ( ايستاد زيد ) و جلس عمرو ( نشست عمرو ) .
فعل متعدى - فعلى را گويند كه معناى آن بفاعل تمام نشود بلكه بفاعل و مفعول هردو كامل شود مانند ضرب زيد عمرا ( زيد عمرو را زد ) احسن بكر خالدا ( نيكى كرد بكر بخالد ) .
معلوم - مجهول
معلوم - مجهول
فعل متعدى بر دو قسم است :
معلوم - مجهول .
فعل معلوم - آنست كه آن را نسبت بفاعل دهند و براى فاعل بنا كنند مانند قتل زيد بكرا ( كشت زيد بكر را ) .
فعل مجهول - آنست كه آن را نسبت بنائب فاعل دهند كه در حقيقت مفعول باشد و براى مفعول بنا كنند مانند ضرب عمرو ( زده شد عمرو ) كه در اينجا نامى از ضارب برده نشده است .
طريق مجهول كردن افعال
طريق مجهول كردن افعال
امّا در فعل ماضى قاعده اينستكه حرف اوّل را ضمّه داده و ماقبل آخر را كسره چنانچه ضرب مىشود ضرب و جلس مىشود جلس و از نظر صرف صيغهها با فعل معلومش تفاوتى ندارد .
و امّا در فعل مضارع قاعده اينستكه حرف اوّل را ضمّه داده و ماقبل آخر را فتحه چنانچه يضرب و يجلس يضرب و يجلس ميشوند .