الرسول القائد (شيوه فرماندهى پيامبر ص) (فارسى) — الصفحة ٨٨
در مدينهء منوره ( جهاد به خاطر وحدت و توحيد )
اين پيمان به زندگى اقتصادى مردم سر و سامان داد و تهيدستان در امور زندگى ، پرداخت ديون و اداى سربها و خون‌بها از كمك توانگران بهره‌مند گرديدند .
زندگى اجتماعى نيز با اين پيمان نظام يافت ، همسايگان ملزم به رعايت احترام متقابل با يكديگر شدند و ساكنان مدينه نسبت به قتل و ترور و خيانت امنيت پيدا كردند . هر كسى دين خودش را داشت ، خطاكار ، بى آنكه هيچ چيزى بتواند مانع اجراى كيفر او گردد ، كيفر مىديد و هيچ عامل دينى يا غير دينى براى بر هم زدن صفوف مردم وجود نداشت .
دو جنبهء اقتصادى و اجتماعى اين پيمان روشن و مفهوم است . اما آنچه براى ما در درجهء اول اهميت است جنبهء نظامى آن است .
اين پيمان بر فرماندهى پيامبر ( ص ) بر مردم مدينه از مسلمانان و يهود تصريح دارد و او مرجع همهء امور است و در اختلاف‌هاى ميان شهروندان مدينه قضاوت مىكند ؛ و به اين ترتيب پيامبر خدا ( ص ) فرماندهء كل مدينهء منوره مىگردد .
اين پيمان همچنين تصريح مىكند كه مردم مدينه در برابر هرگونه تجاوز خارجى بايد كمك يكديگر باشند . به اين ترتيب صفوف مردم مدينه يكپارچه شد و دفاع از مدينه در برابر تجاوز خارجى هدف همگان گرديد .
همچنين اين پيمان به صراحت اعلام مىدارد كه مشركان مدينه حق پناه دادن اموال يا اشخاص قريش را ندارند و تا هنگامى كه مسلمانان در جنگ باشند يهوديان در پرداخت هزينه‌ها به آنها كمك مىكنند و بدين ترتيب مسلمانان و قريش در آستانهء آغاز جنگ قرار گرفتند .
رسول خدا ( ص ) موفق گرديد كه به وسيلهء اين پيمان ، مردم مدينه را با وجود اختلاف اديان و خواسته‌هاى متفاوت و تمايلات گوناگون عليه دشمنانشان متحد سازد .
با اين معاهده رسول خدا ( ص ) همهء امكانات موجود را براى گردآوردن نيروهاى خودى در يك جا و زير يك فرماندهى به كار گرفت و آمادهء دفاع از اسلام گرديد .
آن حضرت در اين مدت دست به كار آماده شدن براى جهاد گرديد و هنگامى كه يكپارچه ساختن نيروهايش كامل شد ، جهاد را آغاز فرمود .