أسباب نزول الآيات (اسباب النزول) (فارسى) — الصفحة ١٣
گفتار در نخستين آيات كه نازل شد
گفتار در نخستين آيات كه نازل شد
گفتار در نخستين آيات كه نازل شد
ابو اسحاق احمد بن ابراهيم مقرى با اسناد از عايشه روايت مىكند كه گفت : « نخستين وحى كه به رسول خدا آمد رؤياى صادقه بود در خواب ، و هر خواب كه مىديد چون سپيده صبح بر او نمايان مىشد . آنگاه پيامبر دوستدار تنهايى شد و به [ غار ] حرا مىرفت و شب‌هاى بسيار در آنجا به « تحنث » و عبادت مىپرداخت . و توشه با خود مىبرد و باز مىآمد و از خديجه توشه مىگرفت . تا در غار حراء ناگهانش حقيقت رخ نمود و فرشته نزد او آمد و گفت : بخوان . پيامبر فرمود خواندن نمىدانم . پيامبر فرمايد : « سپس مرا گرفت و فشرد تا بىطاقت شدم ، آنگاه رهايم كرد و گفت بخوان . گفتم خواندن نمىدانم . دوباره مرا گرفت و فشرد تا بىطاقت شدم ، آنگاه رها كرد و گفت : بخوان . گفتم خواندن نمىدانم . سومين بار مرا گرفت و فشرد تا بىطاقت شدم و گفت :
« اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ ، اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ، عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ » . پيامبر بدان حالت با دل لرزان نزد خديجه باز آمد و گفت مرا بپوشانيد او را پوشانيدند تا بيم از وى برفت و از خديجه پرسيد مرا چه شده است كه بر جان خويش بيمناكم ، و ماجرا باز گفت . خديجه گفت هيچ مترس و بشارتت باد . خدا هرگز ترا رسوا و خوار نسازد ، كه به خويش و پيوند مىرسى ، و راستگويى ، و بار نيازمندان بر مىگيرى ، و مهمانپذيرى ، و در مصيبت‌ها به راستى ياور كسانى . » اين روايت را بخارى و مسلم نيز آورده‌اند .
و نيز شريف اسماعيل بن حسن بن محمد بن حسن طبرى با اسناد از عايشه روايت كرد كه گفت : اولين بخش از قرآن كه نازل شد اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ بود . ابو عبد اللّه حاكم نيز در مستدرك خود همين روايت را آورده است .
احمد بن محمد بن ابراهيم مقرى با اسناد عكرمه و حسن روايت كرد كه نخستين آيه‌اى كه در مكه نازل شد بسم الله الرحمن الرحيم و نخستين سوره اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ بود .
حسن بن محمد فارسى با اسناد از محمد بن عباد بن جعفر مخزومى روايت كرد كه به نقل از بعض علما گفت : اولين وحى كه خدا بر پيام آورش فرستاد آيات اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ تا ما لَمْ يَعْلَمْ بود . كه صدر سوره علق است ، و در حرا نازل شد و بقيهء سوره بعدا به خواست خدا نازل گرديد ، اما حديث صحيحى كه مىگويد نخستين سوره‌اى كه نازل شد سورهء المدثر بود ، چنين است ابو اسحاق ثعلبى با اسناد از يحيى بن ابى كثير روايت كرد كه از ابو سلمه بن عبد الرحمن پرسيدم كدام بخش قرآن اول نازل شد ؟ گفت : يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ . گفتم : يا اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ ؟ ابو سلمه گفت : از جابر بن عبد اللّه انصارى پرسيدم كدام بخش از قرآن اول نازل شد ؟ گفت يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ . گفتم : يا اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ ؟ جابر پاسخ داد من براى شما آنچه را پيغمبر ( ص ) فرمود نقل مىكنم .
پيغمبر ( ص ) فرمود : يك ماه در حرا مجاور بودم . چون ماه به سر رسيد از كوه فرود آمدم و به عمق دره رسيدم . ندايى شنيدم . به پس و پيش و چپ و راست نگريستم و آنگاه به آسمان نگاه