اديان الهى و فرق اسلامى (فارسى) — الصفحة ٢٢٧
ديدگاه اشاعره دربارهء حاكمان ستمگر
امام صادق عليه السلام نقل مىكند كه پيامبر صلى الله عليه وآله در مِنا براي مردم صحبت كرد وفرمود :
اى مردم ! اگر سخنى از من براي شما نقل شد كه با كتاب خدا موافق بود آن را من گفته‌ام واگر با آن مخالف بود آن را من نگفته‌ام . « 1 »
ثانياً اين‌گونه روايات خبر واحدند كه مفيد علم نيستند وبراي اثبات مسائل اعتقادي كافى نمىباشند . « 2 »
ديدگاه اشاعره دربارهء حاكمان ستمگر
ديدگاه اشاعره دربارهء حاكمان ستمگر
يكى از عقايد مشترك عموم أهل حديث واشاعره لزوم پيروى از حاكمان جور وحرمت خروج به شمشير عليه آنان است . آنان در اين زمينه به احاديثى كه در كتب روايى خود نقل كرده‌اند استدلال مىكنند كه به بعضي اشاره مىشود :
ابن عباس از پيامبر صلى الله عليه وآله نقل مىكند كه فرمود :
اگر كسى از پيشوايش عمل ناپسندى ديد بايد صبر پيشه كند ، زيرا هر كس يك وجب از جماعت ( عموم مسلمان‌ها كه تابع آن پيشوا هستند ) دورى گزيند وبميرد به مرگ جاهليت مرده است . « 3 »
نووى شارح صحيح مسلم مىگويد :
خروج بر سلاطين ومبارزهء با آنان به اجماع « 4 »
همهء مسلمان‌ها حرام است گرچه آنان ستمگر وفاسق‌باشند واهل‌سنت اجماع دارندكه سلطان به فسق وفجورش ازمقام خود منعزل نمىشود . « 5 »
اين مسأله هر چند يك مسألهء فقهى است ، اما از مسائل مهم كلامي هم هست وبايد ديد اسلام به‌عنوان يك مكتب نجات بخش كه براي برقرارى قسط وعدل آمده است در اين زمينه چه مىگويد .
شكى نيست كه تعاليم ياد شده با روح اسلام سازگار نيست وهمهء آياتي كه به جهاد عليه ستمگران « 6 »
وبه امر به معروف ونهىاز منكر فرمان مىدهد ديدگاه فوق‌را نفى مىكند . به
( 1 ) - وسائل الشيعة ، ج 18 ، أبواب صفات قاضى ، باب 9 ، ج 15 .
( 2 ) - ر . ك : الملل والنحل ، جعفر سبحانى ، ج 2 ، ص 202 - 208 ؛ 222 - 224 .
( 3 ) - صحيح مسلم بشرح النووي ، ج 6 ، جزء دوازدهم ، ص 240 ، باب وجوب ملازمة جماعة المسلمين عند ظهور الفتن .
( 4 ) - مىتوان گفت اين ادعاى اجماع تمام نيست وأبو حنيفة چنين فتوايى نداشته است .
( 5 ) - صحيح مسلم بشرح النووي ، ج 6 ، جزء دوازدهم ، ص 229 ، باب وجوب ملازمة جماعة المسلمين عند ظهور الفتن .
( 6 ) - آل عمران ( 3 ) ، آيهء 104 ؛ نساء ( 4 ) ، آيات 75 - 76 .