اسلام و هيئت (فارسى) — الصفحة ٤٨٤
اسلام از نظر دانشمندان غرب
تطبيق اين دو به همديگر مىپرداختند !
اين بىخبران ، به جاى آن كه افكار و آراى فلاسفه را به كتاب مقدس عرضه كنند و در صورت مطابقت بپذيرند و چون مطابقتى در ميانه نيافتند به مدلول « فاضربوه على الجدار ، به‌ديوار زنيد ! » طرف نقيض اين قضيه را گرفته بودند و آيات مقدس قرآنى را با پندارهاى بىپايه و مايهء فلاسفه ، تطبيق مىنمودند !
امروز كه بر اثر اكتشافات علمى ، بسيارى از مبادى و اصول معتقدات پيشينيان به هم خورده ديگر سخافت اين كار جاهلانهء ايشان پيدا گرديده است .
چه بسا كسانى كه آيات قرآنى را با موضوع سكون زمين كه از مسلمات هيئت قديم بوده است ، تطبيق نموده‌اند . و امروزه اشتباه و خطاى جاهلانهء ايشان آفتابى مىشود ! لذا در اين راه كه لغزش‌گاه فراوان دارد بايستى قدم شمرده برداشت . به گفتهء يكى از دانشمندان : « معناهايى را از قرآن استنباط توان كرد كه لباس الفاظ ، بدون هيچ تكلف بر اندام آن معانى ، رسا باشد » .
ما نمىخواهيم در اين زمينه كه از موضوع بحث ما خارج است ، وارد بشويم و گرنه سخن در اين باره فراوان است - و اين رشته سر دراز دارد ! ، آنچه مىخواهيم در اين مورد ، خوانندگان گرامى را تذكر بدهيم همانا شيوهء پسنديده و عارى از تكلف مؤلف معظم الهيئة و الإسلام مىباشد كه در تطبيق اصول هيئت جديد با آيات و اخبار ، پيش گرفته‌اند .
بالجمله اين كتاب مستطاب از هر حيث كه ملاحظه بشود شايان همه گونه تقديس و تمجيد مىباشد . ما موفقيت و پيروزى مؤلف معظم و مترجم محترم و ناشر دانشمند اين نوشته گرانمايه را از خداوند بىمانند خواستاريم .
براى اين كه نگارنده به نوبهء خود از اين خدمت برجستهء علامهء نحرير آقاى « هبة الدين شهرستانى » كه به عالم اسلام نموده‌اند ، به مقام امتنان و سپاس‌گزارى بر آمده باشم ، مقاله را با يك رشته شعرهايى كه در ستايش اين كتاب نفيس و مدحت مؤلف