اسرار الحكم في المفتتح والمختتم (فارسى) — الصفحة ٦٢٩

مسألة : چنان كه هر يك از افعال نماز را مندوبى است كه بعضى از آنها را ذكر كرديم ، خود نماز را هم ، پنج مندوب است .

دارد ، نه وجه صورى كه خود جهتى است و « متوجه اليه » جهتى مىخواهد . مصرع :

رو مجرّد شو ، مجرّد را ببين ! « 1 »

اقتباس است از قرآن مجيد ، در حكايت از خليل عليه السّلام كه چون نجم و قمر و شمس را آفل ديد ، و مستحقّ ربوبيّت نديد ، بلكه نفوس جزئيّه و نفس كل و عقل كل كه تأويل ستاره و ماه و آفتابند ، ديد كه استحقاق ربوبيّت ندارند كه در مقام ذات خود و ماهيّت خود « وجود » و « نور » ندارند و مركّب و محدودند ، گفت : متوجّه ساختم روى دلم را : « لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ » « 2 » ، به سوى كسى كه شكافته است نور وجودش ، ظلمت امكان ماهيّات آسمان‌ها و زمين را و مستنيرند به نور او ، و واجب‌اند به ايجاب و وجوب او : « حَنِيفاً » ، حنيفيّت ، طهارت و تقدّس است ، از آلودگى شرك و تحديد و تجسيم و نحو اينها : « مُسْلِماً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ » ، نه شرك جلى و نه شرك خفى : « إِنَّ صَلاتِي وَ نُسُكِي » ، عبادات من : « وَ مَحْيايَ وَ مَماتِي » و زندگى من و مرگ من و حال آنكه مرگ من در زندگى است ، همه را مىخواهم : « لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » « 3 » ، از براى قرب به خداى ، پروردگار عالم و عالميان :

بيت

ديده خواهم كه به روى تو ببينم ، ور نه * نام هرگز نبرم ، ديده و بينائى را

« لا شَرِيكَ لَهُ » : نيست شريك از براى خدا ، نه در خالقيّت و نه در وجوب ، و نه در وجود حقيقى كه اوست موجود « فى نفسه » و « لنفسه » و « بنفسه » و بس ! و غيرش به او موجودند و فى نفسها موجود نيستند : « وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ » . « 4 »

« وَ بِذلِكَ أُمِرْتُ » : به توحيد مأمورم : « وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ » « 5 » و « الاسلام من التّسليم » « 6 » - كما فى الحديث - و بعد بگويد : « اعوذ بالله من الشّيطان الرجيم » ، پس شروع كند در

( 1 ) - « مثنوى » ، دفتر 6 / 364 - رمضانى - ج 3 / 16 - نيكلسون - ج 13 / 277 - جعفرى - ( 2 ) - انعام / 79 . ( 3 ) - انعام / 79 . ( 4 ) - حجر / 85 . ( 5 ) - يونس / 90 . ( 6 ) - الاسلام هو التسليم ، « بحار الانوار » ج 68 / 309 و 310 .