افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — الصفحة ٥٧٧
توضيح سخن معتزله در مخلوق بودن قرآن
بنابراين اراده‌هاى متعدّد در نزول وحى همه در آن اراده واحده محفوظ و پابرجا مىباشند و در غير اين صورت در اراده حضرت حقّ نسبت به آنها نقصان و جهل عارض مىشود .
ثالثاً : پس از توضيح وحدت اراده حضرت حقّ و عدم منافات آن با اراده‌هاى متعدّد خارجى توسّط فرشته وحى به اين نكته مىرسيم كه اعتقاد به پديد آوردن وحى توسّط خود رسول خدا بدون ملاحظه ارادهء حقّ و مشيّت خداوند بر نفس آن وحى به طور كلّى پوچ و بىاساس و عبث خواهد بود .
رابعاً : سخن در مخلوق بودن قرآن كه از ناحيه معتزله نقل شده است و آن را دليل بر عدم سبق قرآن پيش از خلقت جسمانى رسول خدا گرفته‌اند جايگاه خود را باز مىيابد .
پيش از اين صحبت از اقسام حدوث و قِدَم به ميان آمد و موجودات ماسوىالله به دو قسمت حادث زمانى و حادث ذاتى در عين قديم زمانى تقسيم شدند . و گفته شد : هر چه از عالم مادّه پا به عرصه وجود گذارده است خلقت آن در بستر زمان و مكان خواهد بود و بالنّتيجه وجود آن متّصف به حادث زمانى يعنى در بستر زمان مىباشد . و آنچه از حوادث كه خلقتشان فراتر از زمان و مكان مىباشد يعنى زمان و مكان هيچ نقشى در تكوّن آنها ندارد مانند حقائق عالم مثال و ملكوت و بالاتر از آن ، متّصف به حادث ذاتى و قديم زمانى مىباشند .
توضيح سخن معتزله در مخلوق بودن قرآن
توضيح سخن معتزله در مخلوق بودن قرآن
بنابراين سخن معتزله در مخلوق بودن قرآن نه به معناى پيدايش آن پس از بعثت رسول خدا و در طول بيست و سه سال مدّت رسالت آن حضرت است بلكه به معناى حدوث ذاتى قرآن در مقابل قديم ذاتى است كه مختصّ به خداى متعال مىباشد و در اين قسمت نيز كلام معتزله براى ايشان مفهوم نشده است .
نتيجه و چكيده كلام در بحث اخير اين است كه : وحى و قرآن در علم ربوبى در لوح محفوظ به طور ثابت و مستقرّ در عالمى فراتر از زمان و مكان