افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — الصفحة ٤٢٤
نكته مورد لحاظ در كلام مرحوم علامه طباطبائى رحمة الله عليه
امّا نكتهاى كه در كلام مرحوم علّامه طباطبائى به نظر مىرسد اين است كه :
نكته مورد لحاظ در كلام مرحوم علامه طباطبائى رحمة الله عليه
نكته مورد لحاظ در كلام مرحوم علامه طباطبائى رحمة الله عليه
ايشان مجموع اين آيات را از باب تمثيل ذكر كردهاند نه يك واقعيّت مطابَق عينى خارجى و البته در اين فرض ديگر از ستاره و شهاب و حركت شياطين و زدودن آنها و منع از ورود به سماوات همان معناى ظاهرى و محكىّ لغوى و عرفى استفاده نمىشود بلكه به يك واقعيّت معنوى و غير مادّى كه احاطه و هيمنهء ملائكه بر آسمانهاى عالم معنا است حمل خواهد شد ، و در اين صورت ديگر اين لغات و كلمات در معناى حقيقى خود استعمال نشدهاند و به نوعى استعاره و عنايت در معناى مجازى به كار رفتهاند . و البته استعمال الفاظ در معانى و مصاديق مجازى ، امرى است عادى و چه بسا شيرين و جاذب .
و لكن با تدبّر در مفاد آيات و جملات ، قبول اين نظريّه بسيار بعيد مىنمايد ، زيرا بر فرض كه در قسمتى از آيات كه همان ، زدودن شياطين و مانع شدن ملائكه است به وسيله شهابهاى آسمانى بتوانيم اين مطلب را قبول كنيم چنانچه در عرف گفته مىشود : فلانى به تير غيب مبتلا شد يا فلانى به شهاب غيبى زده شد ، امّا در ساير قسمتهاى آيات مطلب اين چنين نيست . چطور ممكن است ما معناى آسمان و ستارگان را مجاز و تمثيل بدانيم ؟ و چگونه معناى زينت بخشى آنها را حمل بر تمثيل از جذبات و نفحات عالم معنا نمائيم ؟ درحاليكه سياق در همه فقرات آيات يكى است و يك واقعيّت در اين آيات تعقيب مىشود . بنابراين يا بايد از اوّل تمام آيات را حمل بر تمثيل نمائيم كه قطعاً اين مطلب مورد نظر خود مرحوم علّامه نيز نمىباشد ، و يا اينكه از حملِ قسمت زدودن شياطين به وسيله شهاب بر تمثيل خوددارى نمائيم . زيرا وحدت سياق در همه اين آيات و فقرات مانع از تجزيه و تقسيم آنها خواهد شد .
مضافاً به اينكه در تمثيل متكلّم بايد به نحوى از آن سخن بياورد كه