افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — الصفحة ١٦٣

اشعار مرحوم آية الحق حاج شيخ محمد حسين اصفهانى درباره وحدت و فناء عبد در ذات حقّ

1 ) صيرورة الذّاتينِ ذاتاً واحدة * خُلفٌ مَحال و العقولُ شاهدة

2 ) و ليس الاتصالُ بالمفارقِ * من المَحالِ بل بِمَعنى لائقٍ

3 ) كذلك الفَناءُ فى المبداءِ لا * يعنَى به المَحالَ عند العقلاءِ

4 ) اذ المحالُ وحدة الاثنين * لا رفعُ إنِّيّتِه فِى البين

5 ) و الصّدقُ فى مرحلة الدَّلالة * فى المَزْجِ و الوَصْلِ و الاستحالة

6 ) فالحملُ اذ كان بمعنى هو هو * ذو وحدة و كثرة فَانتَبِهوا [ 1 ]

« 1 - اينكه دو ذات مستقلّ تبديل به يك ذات و تشخّص شوند خلف و ممتنع است و برهان عقلى بر اين مسأله گواه مىباشد .

2 - و ليكن اتّصال يك نفس به عقول مفارقه و مجرّدات در صورتى كه با تفسير و بيان صحيح ذكر شود اشكال و ايرادى ندارد و با فرض مسأله بالا متفاوت مىباشد .

3 - همينطور فناء در ذات پروردگار از جهت برهان و ادلّه عقليّه ايراد و منعى ندارد .

4 - زيرا آنچه محال و ممتنع است اينست كه دو چيز با حفظ هويّت ذاتى و استقلال در وجود و تشخّص ، تبديل به يك تعيّن و تشخّص و هويّت خارجى گردند ، نه اينكه آن دو چيز انّيّت و استقلال خود را از دست بدهند و يك هويّت و انّيّت جديدى پديد آيد بدون آنكه از وجود آن دو اثرى و ماهيّتى باقى مانده باشد .

5 - صدق در قضيّه بين موضوع و محمول در صورت امتزاج موضوع يا وصل آن و يا استحاله آن در محمول ميسّر خواهد شد .

6 - پس در حمل هو هو از جهتى وحدت و از جهتى كثرت ولو اعتباراً بايد لحاظ شود . »

[ 1 ] - تحفة الحكيم ، ( منظومة فى الحكمة و المعقول ) ، ص 40 .