واژه شناسى اصطلاحات اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٩٦

حصر بالمعنى الاخص

حسى

حسى

آنچه كه به واسطه حواس پنجگانه معلوم شده باشد حس ناميده مىشود .

حصر اضافى

حصر اضافى

عبارت است از نفى حكم از بعضى ما سواى مانند :

وَ ما مُحَمَّدٌ ( صلّى اللّه عليه و آله ) إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ * . . . كه مؤمنين راجع به پيامبر دو امر را معتقد بودند .

1 - رسول است .

2 - مخلد و جاودانه است و هرگز نمىميرد .

آيهء شريفه مىگويد « پيامبر منحصرا رسول است » يعنى مخلد نيست و نفى خلد مىكند ، نه نفى ساير صفات .

حصر بالمعنى الاعم

حصر بالمعنى الاعم

عبارت است از مطلق امورى كه مفيد حصر هستند و لو مستقيما و بالمطابقه نباشد ، بلكه بالملازمه و بالمفهوم باشد . مثل استثنا كه معناى التزامى آن « حصر » است ولى اختصاص به حصر ندارد و معناى مطابقىاش اخراج است مثل :

« فشربوا منه الّا قليلا » كه الاى استثنائيه است ، مراد از حصر در بحث مفهوم حصر همين معناى حصر بالمعنى الاعم مىباشد .

حصر بالمعنى الاخص

حصر بالمعنى الاخص

عبارت است از همان قصر به اصطلاح علماى بلاغت كه مىگويند : « القصر فى اللغة الحبس » و منه قوله تعالى : حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِي الْخِيامِ .

و در اصطلاح اين است كه چيزى را به چيزى ديگرى تخصيص داده شود به روش مخصوصى .