واژه شناسى اصطلاحات اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٧٠
تجرى
تبعيت
تبعيت
چهار معنى دارد :
1 - تبعيت به‌معناى مجازيت و عرض بودن است .
2 - تبعيت به‌معناى مجرد تأخر در وجود باشد .
3 - تبعيت به‌معناى معلول بودن باشد .
4 - تبعيت به‌معناى ترشح نمودن وجوب مقدمه است از وجوب ذى المقدمه منتهى نه به اين معنى كه وجوب ذى المقدمه علت باشد و وجوب مقدمه معلول بلكه به اين معنى كه وجوب ذى المقدمه باعث و انگيزه و داعى مولى باشد براى امر به مقدمه و واجب كردن مقدمه در حق مكلفين .
تجرى
تجرى
تجرى يعنى تمرد و بىاعتنايى به قانون و بىپروا بودن در انجام دادن جرم و گناه . شخصى با علم به اينكه كارى جرم و گناه بوده ، و آن را مرتكب شود ، سپس معلوم گردد كه آن كار گناه نبوده به چنين شخصى « متجرى » گويند .
سؤال : آيا تعميم بر گناه و قصد مخالفت با مولى تجرى است ، يا به آن عمل خارجى تجرى گويند ؟ هريكى از دو قول طرفدارانى دارد .
سؤال : آيا تجرى از نظر عقل قبيح ، و از نظر شرع حرام و موجب مجازات و عقاب است ؟ برخى از علماى اصول معتقدند تجرى بر اراده منطبق بوده و قبح عقلى و حرمت شرعى ندارد . زيرا قبح عقلى و حرمت شرعى ، دنبال امر اختيارى است و اراده امرى است غير اختيارى . به بيان ديگر « ما وقع لم يقصد و ما قصد لم يقع »
شيخ انصارى تجرى را به شش صورت زير ترسيم فرموده است :
1 - عزم بر معصيت . 2 - عزم همراه با انجام دادن بعضى از مقدمات . 3 - عزم همراه با انجام دادن بعضى از امورى كه اعتقاد به معصيت بودن آنها دارد .
4 - انجام دادن امورى كه احتمال مىدهد كه آنها معصيت باشند با اميد به اينكه