واژه شناسى اصطلاحات اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ١٠١
حكم عقل ضرورى
ضرر . . . شارع فرموده اگر آب پيدا نكردى به جاى وضو و غسل تيمم كن و نماز بخوان اين امر اضطرارى است و الّا در حال اختيار و تمكن از آب ، چنين امرى از شارع صادر نمىشد .
حكم وضعى
حكم وضعى
قسم ديگرى است از احكام شرعى كه مستقيما به انسان و رفتار و گفتار او مربوط نمىشود بلكه وضع مشخص و معينى را قانون‌گذارى مىكند كه به‌طور غير مستقيم بر اعمال و رفتار انسان اثر مىگذارد ، از قبيل احكامى كه پيوند زناشوئى را نظم و انضباط مىبخشد زيرا آن حكم مستقيما رابطهء معين و صحيح بين زن و مرد را قانون‌گذارى مىكند ولى به‌طور غير مستقيم بر اعمال و رفتار آن دو اثر مىگذارد ، زيرا آن زن و مرد كه پيوند زناشوئى بستند هريك نسبت به ديگرى تكاليفى پيدا مىكند .
حكم شرعى ظاهرى
حكم شرعى ظاهرى
حكم كه به ملاحظهء جهل مكلف نسبت به واقع از سوى شارع مقدس جعل گرديده يعنى شارع مقدس براى مواردى كه مكلف جاهل به حكم واقعى و مردد در آن باشد وظايفى مقرر فرموده كه نام آنها احكام ظاهريه است .
حكم شرعى واقعى
حكم شرعى واقعى
حكمى كه از سوى شارع مقدس به ملاحظهء ذوات اشياء با قطع نظر از علم و جهل مكلف جعل و تشريع مىگردد مثلا در نماز مصلحتى است كه به خاطر آن خداى حكيم نماز را بر بندگانش واجب كرده است خواه مكلف آگاه باشد و يا نباشد ، علم و جهل مكلف در ثبوت و عدم ثبوت اين حكم دخالتى ندارد .
حكم عقل ضرورى
حكم عقل ضرورى
آن است كه عقل بدون تأمل و صغرى و كبراى ساختن ، آن را ادراك مىكند ، يعنى از بديهيات است مثلا مولى گفته « اكرم العلماء » عبد با عقلش مىفهمد كه