معالم المدرستين ( بازشناسى دو مكتب ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣١
1 - در صدر اسلام :
رسول‌خدا ( ص ) در قصيده‌اى كه پس از وفات پيامبر ( ص ) سروده گويد :
جزى الله عنّا و الجزائ بكفّه * أبا حسن عنّا و مَن كابى حسن
حفظت رسول الله فينا و عهده * اليك و من اولى به منك من و من
ألست اخاه فى الهدى و وصيّه * و اعلم منهم بالكتاب و السن
« خداوند اباحسن را از سوى ما پاداش دهد ،
كه پاداش به دست اوست . و چه كسى چون با حسن باشد ؟
مقام رسول‌اللّه را در بين ما پاس داشتى و عهد و وصيتش
از آنِ تو بود و چه كسى سزاوارتر به او از تو ؟ چه كسى ؟ و چه كسى ؟
آيا تو برادر و « وصىّ » هدايتگر او ،
و داناترين آنها به كتاب و سنت نيستى ؟ » « 1 »
و زبيربن به كار روايت كند كه برخى از شعراى قريش عبداللّه‌بن عباس را چنين ستوده است :
و الله ما كلم الأقوام من بشر * بعد الوصىّ على كابن عبّاس
« به خدا سوگند كه هيچ بشرى با اقوام انسانى بعد از علىّ « وصى » همانند ابن‌عباس سخن نگفته است » . « 2 »
و چون وليدبن عقبه درباره كشته شدن عثمان گفت :
الا انّ خير النّاس بعد ثلاثة * قتيل التجيبى الذى جاء من مصر
« آگاه باشيد كه بهترين مردم بعد از آن سه نفر [ / پيامبر و ابوبكر و عمر ] ، كشته شده دست آن تجيبى « 3 » است كه از مصر آمد . »
( 1 ) - الموفقيات زبيربن به كار ، چاپ بغداد 1972 م ص 574 - 575 . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ص 28 با اندكى اختلاف در عبارت ، و شرح نهج‌البلاغه ابن‌ابىالحديد ، چاپ اول ج 2 ص 15 . ( 2 ) - الموفقيات ص 575 ، و شرح نهج‌البلاغه ابن‌ابىالحديد ، چاپ اول مصر ، ج 1 ص 201 ، و چاپ تحقيق محمد ابوالفضل ابراهيم ، ج 2 ص 262 . ( 3 ) - مرادش از « تجيبى » عبدالرحمان‌بن عديس است .