همسران رحمت شده و همسران نفرين شده ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٣

برقرارى عدالت . شرط تعدّد همسر

بنابر اين در برابر همسران متعدّد چه بايد كرد ؟

آيهء مورد بحث به اين سؤال پاسخ مىگويد : كه عدالت از نظر محبّت در ميان همسران امكان‌پذير نيست - هر چند در اين زمينه كوشش شود - .

از جملهء - و لو حرصتم - استفاده مىشود كه در ميان مسلمانان افرادى بودند كه در اين زمينه سخت كوشش مىكردند .

و شايد علّت كوشش آنها دستور مطلق به عدالت در آيهء 3 همين سوره بوده است .

آنجا كه مىفرمايد : - فإن خفتم ألّا تعدلوا فواحدة - .

بديهى است كه يك قانون آسمانى نمىتواند بر خلاف فطرت باشد .

و يا تكليف به ما لا يطاق كند .

و از آنجا كه محبّتهاى قلبى . عوامل مختلفى دارد - كه بعضاً از اختيار انسان بيرون است - دستور به رعايت عدالت در مورد آن داده نشده است .

ولى نسبت به اعمال و رفتار و رعايت حقوق در ميان همسران - كه براى انسان امكان‌پذير است - روى عدالت تأكيد شده است .

در عين حال براى اينكه مردان از اين حكم سوء استفاده نكنند بدنبال اين جمله مىفرمايد : اكنون كه نمىتوانيد مساوات كامل را از نظر محبّت - ميان همسران خود - رعايت كنيد . لا اقل تمام تمايل قلبى خود را متوجّه يكى از آنان نسازيد . كه ديگرى به صورت بلا تكليف در آيد . و حقوق او نيز عملًا ضايع شود .

و در پايان آيه به كسانى كه پيش از نزول اين حكم ، در رعايت عدالت ميان همسران خود كوتاهى كرده‌اند هشدار مىدهد كه اگر راه اصلاح و تقوا پيش گيرند و گذشته را جبران كنند خداوند آنها را مشمول رحمت و بخشش خود قرار خواهد داد .

در روايات مطالبى در بارهء رعايت عدالت در ميان همسران نقل شده كه عظمت اين قانون را مشخص مىسازد .