مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ١٨١
الزيادة على النص :
ز
ز
زعم :
زعم :
ظن . خبرى كه احتمال صدق و كذب دارد ، ولى جانب كذب قوىتر است .
سخن بدون دليل . زعم با فتح ، قول همراه با ظن و با ضم ، ظن بدون قول است . عرب‌ها هرسخنى را كه دروغ مىپنداشتند ، مىگفتند : زعم فلان .
شريح گفته است : هرچيزى كنيه‌اى دارد و كنيه‌ى دروغ زعم است .
زنديق :
زنديق :
كسى كه به دينى معتقد نيست ، لائيك .
الزيادة على النص :
الزيادة على النص :
آن است كه خبر واحد مفيد حكمى زايد بر مقتضاى نص قطعى از قرآن يا سنت متواتر باشد . به گونه‌اى كه در ظاهر نصى كه بر آن افزوده شده دلالت آشكار براين حكم زايد و يا نفى آن نداشته باشد و اين متن زايد :
الف - يا براى بيان نص قرآن است كه اكثر يا همه‌ى اصوليان آن را مىپذيرند .
ب - بيانگر حكمى است كه قرآن متعرض آن نشده است كه اكثر اصوليان آن را مىپذيرند .
ج - تغيير دهنده‌ى حكمى باشد كه قرآن متعرض آن نشده است كه اين ، مورد اختلاف اصوليان است . عده‌اى برآنند كه اين متن اضافى مستقل از متن اصلى نيست ، مانند اضافه‌كردن عبارتى غير مستقل يا شرط يا جزء يا سبب كه مورد پذيرش است ، اما كسانى كه معتقدند اگر رفع مخالف و ناسخ حكم متن اصلى باشد ، به آن اهميتى نمىدهند . در تقسيم‌بندى ديگرى آن را به سه قسم تقسيم كرده‌اند :
يكم - اين‌كه هيچ ربطى به متن سابق ندارد ، مانند اين‌كه اول نماز واجب شده باشد ، سپس روزه واجب شده ، كه اين متن زائد به اجماع علما نسخ نيست .
دوم - اگر متن زايد بر متن اصلى بر خلاف متن اولى باشد ، نسخ است .
مانند تحريم گوشت الاغ اهلى و درندگان داراى دندان ناب و پرندگان داراى چنگال ، كه حرمت آن‌ها زايد بر چيزهايى است كه آيه‌ى 145 سوره‌ى انعام حرام كرده است .
سوم - اگر زايد بر امر شرعى ، جزء يا شرط آن و متأخر از اصل باشد و نقش مكمل و متمم را داشته باشد ، اين قسم