مرزدار مكتب اهل بيت ( ع ) ( سيرى در احوال وافكار وآثار مرحوم علامه عسگرى " ره " ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٠
احياء حوزه علميه سامرا توسط حضرت آيت اللّه ميرزا محمّد تهرانى رحمه‌الله
داشتند . « 1 » اين كتاب عظيم را تا بيست و پنج جلد بزرگ گفته‌اند « 2 » و تنها مستدرك اجازات بحار شش جلد بزرگ « 3 » بوده كه خود يك تاريخ تشيّع و تاريخ حوزه‌هاى علميه شيعه و تاريخ علوم دينى شيعه به حساب مىآمده است و بسيار مغتنم بوده و متأسفانه در عصر حكومت جابرانه بعثى از دست رفته است . « 4 »
احياء حوزه علميه سامرا توسط حضرت آيت اللّه ميرزا محمّد تهرانى رحمه‌الله
احياء حوزه علميه سامرا توسط حضرت آيت اللّه ميرزا محمّد تهرانى رحمه‌الله
حوزه علميه سامرا روزگارى از مهم‌ترين مراكز علمى تشيّع به حساب مىآمد و همان‌طورى كه طلاب علوم دينى براى تحصيل و يا ادامه تحصيل به نجف اشرف مىرفتند به سامرا نيز مىآمدند . اين وضع تا زمان ميرزاى شيرازى دوم رحمه‌الله ( يعنى آيت اللّه ميرزا محمّد تقى شيرازى ) ادامه داشت . در سال 1335 ه . ق . كه سامرا به دست سربازان انگليسى اشغال شد ، مرحوم آيت اللّه ميرازى شيرازى دوم رحمه‌الله به همراهى ياران و شاگردان از جمله آيت اللّه ميرزا محمّد تهرانى به كربلا هجرت كردند ، و سامرا از وجود علماى شيعه خالى شد . بعد از آن كه اشغالگران از اين شهر بيرون رفتند ، و آرامش دوباره به شهر بازگشت ، آيت اللّه ميرزا محمّد تقى شيرازى رحمه‌الله به شاگرد برجسته‌شان آيت اللّه ميرزا محمّد تهرانى امر فرمودند كه به اين شهر برگردد ، ايشان به همراه خانواده و دوست صميمىاش علّامه خبير حاج شيخ آقا بزرگ تهرانى رحمه‌الله صاحب الذريعه به سامرا بازگشتند .
شهر سامرا و مخصوصا حرم شريف عسكريين عليهماالسلام وضع آشفته‌اى داشت ، ايشان ( آيت اللّه ميرزا محمّد تهرانى ) در اين زمينه فرموده‌اند :
« هنگامى كه وارد حرم مطهر شدم مشاهده كردم تارهاى عنكبوت بر
( 1 ) . الذريعه ، حاج آقا بزرگ تهرانى رحمه‌الله ، ج 21 ، ص 4 . ( 2 ) . معجم المؤلفين ، ج 9 ، ص 307 . ( 3 ) . معجم المؤلفين ، ج 9 ، ص 307 ؛ مصفى المقال فى مصنفى علم الرجال ، ص 442 . ( 4 ) . به گفته برخى از نوادگان پسرى ايشان اين اثر عظيم موجود است و اگر اين گفته صحيح باشد جاى بسى تأسف است كه چرا تا كنون اين سرمايه بزرگ علمى به زيور طبع آراسته نشده و در اختيار پژوهشگران و انديشمندان قرار نگرفته است .