فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٢
قياس به اعتبار مقدمات
2 - تمثيل :
2 - تمثيل :
تمثيل عبارت است از انتقال ذهن از حكم يك شيئى به حكم شيئى ديگر ، به علّت جهت مشتركى كه دارند .
3 - استقراء :
3 - استقراء :
استقراء يعنى اينكه ذهن عدهاى موارد جزيى را بررسى مىكند و سپس يك حكم عام را استنباط مىكند . آنچه در علم منطق اهميت دارد و هدف نهايى است ، همان قياس است ، زيرا ، قياس از قضاياى يقينى تأليف مىشود و نتيجه آنهم ذاتا يقينى است . ولى قياس در اصطلاح فقه و اصول ، عبارت است از تمثيل منطقى كه در عنوان « قياس » بحث مربوط به آن خواهد آمد . انشاءالله .
هرچند تنها تمثيل در اصول فقه مورد نقض و ابرام واقع شده است ، ولى ما براى آشنايى اجمالى خواننده محترم ، مسائل مربوط به دو قسم ديگر را نيز در اينجا به صورت مختصر بيان مىكنيم .
- اقسام قياس :
- اقسام قياس :
قياس به اعتبار مقدمات
قياس به اعتبار مقدمات
پنج قسم است :
1 - برهان : مقدمات برهان يقينى هستند و بر دو قسم برهان انّى و برهان لمّى تقسيم مىشود .
2 - جدل : مقدمات جدل مشهورات حقيقى هستند .
3 - خطابه : مقدمات خطابه مشهورات ظاهرى هستند .
4 - شعر : مقدمات شعر امور خيالى هستند .
5 - مغالطه : مقدمات مغالطه شبهات و وهميات هستند .