فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٩

آيا عقل عامى حكم مىكند به لزوم رجوع به اعلم ؟

اعلم بايد از اعلم پيروى كند .

3 - اگر فتواى غير اعلم موافق احتياط و فتواى اعلم مخالف احتياط باشد ، شكى در جواز تقليد غير اعلم نيست .

بعد از ذكر سه نكته فوق اكنون به اصل مسئله برمىگرديم .

در تقليد اعلم دو قول است : 1 - قول به وجوب تقليد اعلم . مشهور از شيعه و اهل سنّت اين قول را اختيار كرده‌اند . سيد مرتضى قدّس سرّه مىگويد : اگر برخى از صاحبان فتوا از حيث علم و ورع و دين برتر از ديگران باشند ، اختلاف است ؛ برخى قائل به تخيير شده‌اند و برخى معتقدند كه واجب است اعلم و مؤمن‌تر مقدّم داشته شود و اين قول اولى است . « 1 » مرحوم علّامه قدّس سرّه مىگويد : و اگر هركدام از دو مجتهد در صفتى برترى داشت ، اخذ به قول اعلم قوىتر است . « 2 » مرحوم شهيد ثانى قدّس سرّه مىگويد : اگر يكى از دو مجتهد مؤمن‌تر از ديگرى بود و در علم مساوى بودند ، يا يكى اعلم از ديگرى بود و در دين مساوى بودند ، واجب است به اعلم از دو مجتهد كه ورع او بيشتر است رجوع شود « 3 » . و بالاخره شيخ انصارى قدّس سرّه مىگويد : معروف بين اصحاب ما و جماعتى از اهل تسنن وجوب اخذ و عمل به فتواى مجتهد اعلم و فاضل‌تر است ، و اين قول را « معارج » و « ارشاد » و « نهاية الاصول » و « تهذيب » و « المنيه » و « دروس » و « قواعد » و « ذكرى » و « جعفريه » و « جامع المقاصد » و « تمهيد القواعد » و « معالم » و « زبدة الاصول » و

( 1 ) الذريعة ، ج 2 ، ص 801 . ( 2 ) مبادى الوصول ، ص 248 . ( 3 ) تمهيد القواعد ، ص 321 .