فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٣
- تعيين محل بحث :
نهى و منع كرده ، ولى شك دارد كه آيا مراد شارع ، ساختن تمام مجسمه است ، يا ساختن قسمتى از مجسمه هم منهى عنه است ؟
به عبارت ديگر : تكليف در اقل و اكثر استقلالى متعدد است ، ولى در اقل و اكثر ارتباطى ، تكليف واحد است و شك ، در تعلق اين تكليف واحد به اقل يا اكثر است .
- اقسام ترديد واجب يا حرام :
- اقسام ترديد واجب يا حرام :
شبهه واجب يا حرام در اقل و اكثر چهار صورت دارد .
1 - شبهه وجوبى و ترديد بين اقل و اكثر استقلالى . مانند اينكه شخص مىداند نمازهايى از او فوت شده ، ولى نمىداند سه روز نماز او فوت شده يا چهار روز ؟
2 - شبهه تحريمى و ترديد بين اقل و اكثر استقلالى . مانند اينكه شخص جنب يا حائض مىداند خواندن آياتى كه سجده دارد بر او حرام است ، ولى شك دارد بين حرمت تمام آيات سوره و آيه سجده بالخصوص .
3 - شبهه وجوبى و ترديد بين اقل و اكثر ارتباطى . مانند شك در تعلق تكليف به نماز بدون سوره يا نماز با سوره .
4 - شبهه تحريمى و ترديد بين اقل و اكثر ارتباطى . مانند شك در تعلق نهى از ساختن مجسمه به ساختن تمام مجسمه يا قسمتى از آن .
- تعيين محل بحث :
- تعيين محل بحث :
تنها صورت سوم محل بحث است . در ساير صورتها اقل اخذ مىشود و نسبت به اكثر ، برائت جارى مىشود . اين صورت ، خود حالتهاى متعددى دارد ،