فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤
1 - امكان و امتناع ذاتى :
وجوب احتياط ، فعلى بودن تكليف شرط است .
ولى اگر ابتلا شرط فعليت تكليف نباشد ، بايد از لباس حاضر نيز اجتناب نمود « 1 » . ظاهرا اولين كسى كه ابتلا و عدم ابتلا را به عنوان شرط تنجّز تكليف بيان نموده است ، مرحوم شيخ انصارى قدّس سرّه بوده و قبل از ايشان كسى متعرض اين شرط نشده است « 2 » .
اثبات و ثبوت
اثبات و ثبوت
- در هر چيز از سه جهت بحث مىشود :
1 - امكان و امتناع ذاتى .
2 - امكان و امتناع وقوعى عقلى .
3 - وقوع و عدم وقوع در خارج .
1 - امكان و امتناع ذاتى :
1 - امكان و امتناع ذاتى :
امكان ذاتى يعنى اينكه چيزى با نظر به ذات آن ، نه اقتضاى وجود داشته باشد ، و نه اقتضاى عدم ؛ به عبارت ديگر : نه موجود بودن خود به خود برايش ضرورى است و نه معدوم بودن . همهى ماهيات از اين قبيلاند .
امتناع ذاتى يعنى اينكه وجود ذاتا براى چيزى محال باشد ؛ به عبارت ديگر : عدم براى آن ضرورى باشد مانند شريك خداوند و اجتماع دو نقيض .
( 1 ) با استفاده از منابع زير : « الرسائل ، ص 251 ، التنبيه الثالث ؛ الكفاية ، ج 2 ، ص 218 ؛ نهاية الافكار ، ج 3 ، ص 338 ، الامر السادس ؛ اصطلاحات الاصول ، ص 12 ؛ علم اصول الفقه ، ص 259 . ( 2 ) اوثق الوسائل ، ص 336 .