فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى ) — الصفحة ٩٥
( 150 ) شماره نسخه : C 453 - ( ba 574 ag ) 3
واقع 93 باب زيرا يك باب آن دو بار تكرار شده است ) . ترتيب اين نسخه پس از باب 48 ( شرح حال ابن جلاء ) با نسخه تصحيحى نيكلسون تفاوت دارد . بابهاى اصلى نيز از بخش بابهاى تكميلى جدا مىباشد و بخش مؤخره‌اى براى بخش اصلى نيامده است . آخرين باب شامل شرح حال « ابو على دقاق » مىباشد .
بخش اصلى شامل 72 باب است و با نسخه تصحيحى نيكلسون تفاوت دارد . از جمله : 2 باب 49 و 50 از بخش اصلى متفاوت مىباشند ، همچنين دو باب ديگر 81 و 87 موجود در بخش تكميلى در واقع جزء بخش اصلىاند . بخش تكميلى شامل 22 باب مىباشد و 3 باب از نسخه تصحيحى نيكلسون كمتر دارد ، يكى از اين باب‌ها در بخش اصلى نوشته شده است و دو باب ديگر به نگارش درنيامده‌اند .
تاريخ كتابت : قرن نوزدهم ميلادى .
مكان كتابت : آسياى مركزى .
نام كاتب : نيامده است .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : نيامده است .
سابقه نسخه : نيامده است .
اندازه صفحه : 5 . 24 * 5 . 11 ؛ تعداد برگ : 332 ( صفحات كتاب با اعداد شرقى شماره گذارى شده است ) ؛ تعداد سطر : 21 ؛ اندازه متن : 18 * 4 . 8 .
نوع كاغذ : كاغذ شرقى .
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين و برخى اسامى ، اصطلاحات خاص با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است .
نوع خط : خط نسخهء ؛ متن كتاب داراى حاشيه‌اى با خطوط رنگى مىباشد .
نوع جلد : صحافى شرقى ، مقوائى ، با رويه چرمى ؛ صفحه اول نسخه شامل فهرست كتاب و همچنين صفحات پايانى آخرين فصل از بين رفته است .
( 150 ) شماره نسخه : C 453 - ( ba 574 ag ) 3
( 150 ) شماره نسخه :
C 453
-
( ba 574 ag )
3
نام كتاب : فضائل بلخ .
توضيح نام اثر : نيامده است .
پديد آورنده : ابوبكر عبدالله بن عمر ابن داود واعظ صفى الدين بلخى . اما در اين كتاب نام وى به صورت « ابوبكر عبدالله ابن عمر بن محمد ابن داود واعظ » نوشته گرديده است . تنها از مقدمه كتاب مىتوان اطلاعات اندكى درباره نويسنده آن دست يافت و منبع ديگرى در اين زمينه وجود ندارد . ابوبكر عبدالله در شهر بلخ به دنيا آمده و ملقب به « شيخ الاسلام » بوده است . مؤلف در اين اثر گاه خود را با نام « صفى الدين » معرفى مىنمايد . وى از سال 582 قمرى / 1187 - 1186 ميلادى شروع به جهانگردى مىنمايد و از شهرهاى بخارا ، جوزجان ، منطقه باشقير و آمودريا ، ترمذ و غرب ايران ديدن مىكند ، ابوبكر عبدالله فردى بسيار دانا و حكيم بوده است .
مترجم : نام مترجم در نسخه موجود در پاريس وجود ندارد ، اما در اين نسخه مترجم « عبداله ابن محمد ابن قاسم الحسين » يا « محمد ابن محمد ابن حسين » نام دارد . اين ترجمه در شهر بلخ انجام شده است و به شخص بزرگى چون « فخر المولاء الدين ابو باقر ابن عثمان ابو فريد » تقديم گرديده است ( در اين نسخه به اشتباه نام وى ابو وزير نوشته شده است ) .
تاريخ تأليف اثر : تاريخ ترجمه اين اثر 1 ذوالقعده سال 676 قمرى / 16 مارس 1279 ميلادى مىباشد .
مكان تأليف : نيامده است .
شرح اجمالى محتواى اثر : اين كتاب ، اثر بسيار ارزشمند و كميابى درباره شهر و استان بلخ است كه شامل شرح حال بزرگان و عرفاى صوفيه از زمان ورود اسلام به اين سرزمين تا پايان قرن دوازدهم ميلادى است . اين اثر همچنين شامل بخشى تاريخى درباره شهر بلخ و سيستم مالى آن مىباشد . اين نسخه خطى با اطلاعات بسيار ارزنده خود ، منبع ارزشمند تاريخى تا پيش از دوره مغولها محسوب مىگردد .
اين اثر تأليفى مىباشد و نويسنده در بخش مقدمه نام منابع و مراجع مورد استفاده خود را ذكر نموده است . از جمله اين منابع « كتاب الطبقات » ، « كتاب العلماء » ، « طبقات » ، « كتاب البهجات » ، « كتاب تاريخ بلخ » مىباشد .
نويسنده همچنين عنوان تمامى منابع كتاب خود را ذكر ننموده است . اين اثر شامل مقدمه مترجم ، مقدمه مؤلف ، سه فصل مىباشد .
آغاز نسخه ( متن مترجم ) : « حمد و سپاس و ستايش مر خالقى سزد كه » .
آغاز نسخه ( متن نويسنده ) : « مفتح الكتاب همى گويد شيخ الاسلام ابو بكر عبد الله بن محمد بن داود واعظ كه اين كتاب را بر سه فصل ترتيب كرده شد » .
پايان نسخه : نيامده است .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى با ديگر نسخه موجود در پاريس تحت عنوان « فضل البلخ » صرف نظر از اندك تفاوتى مطابقت دارد ، اين تفاوت‌ها در ابتدا و انتهاى بخش اول مشهود مىباشد ، همچنين در بخش سوم شرح حال برخى بزرگان صوفيه شهر بلخ نيامده است .