فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى ) — الصفحة ٥٢٧

( 980 ) 11 . شماره نسخه : E 12 ( Nov . 1419 )

نمونه در صفحه 1 مهر مربعى در اندازه 12 ميليمتر در 12 ميليمتر به نام « غلام زين العابدين » و در صفحه 118 مهرى به نام اسمعيل كتاب فروش آمده است .

سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط ژ . ل . روسو در سال 1819 ميلادى به انستيتو وارد شده است .

اندازه صفحه : 2 . 20 * 2 . 14 سانتيمتر ؛

تعداد برگها : 163 برگ ؛

تعداد سطور : 7 - 18 سطر ؛

اندازه متن : 5 . 15 * 9 سانتيمتر .

نوع كاغذ : كاغذ اروپايى ، با نشان [ واترمارك / آب نقش ]

rdinaris

، نازك و به رنگ زرد مىباشد .

نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، اسامى شاعران با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است .

نوع خط : خط نستعليق زيبا و دقيق گاهى شكسته .

نوع جلد : صحافى شرقى ، با روكش چرمى قهوه‌اى رنگ ، اين نسخه در سال 1956 ميلادى در آكادمى علوم روسيه مورد مرمت و بازسازى قرار گرفته است .

( 980 ) 11 . شماره نسخه : E 12 ( Nov . 1419 )

( 980 ) 11 . شماره نسخه :

E 12 ( Nov . 1419 )

نام كتاب : گلشن

توضيح نام اثر : اين عنوان در صفحه 334 ب ، به قلم گردآورنده ذكر گرديده است .

نام گرد آورنده اثر : گردآورنده و ناسخ اين گلچين « محمد كاظم بن محمد رضا » ( 1199 قمرى / 1785 ميلادى ) ملقب به « مهجور » مىباشد . وى همچنين نويسنده هفت مثنوى و چند شعر ديگر در اين مجموعه ادبى مىباشد . وى شاعر و رجل سياسى [ در ] دوره قاجار در ايران بوده است . در صفحه 95 ب قطعه‌اى را به مناسبت پيروزى محمد حسن خان بر فرمانده سابق نادر شاه تقديم نموده است . در شعرى در صفحه 334 ب وى اثر خود « گلشن » را به « نواب خان » تقديم نموده است .

تاريخ گردآورى اثر : 27 تاريخ از 30 ذى القعده 1191 قمرى / 30 دسامبر سال 1777 ميلادى تا 5 شعبان 1195 / 13 ژوئن 1785 ميلادى .

مكان گردآورى : ايران .

شرح اجمالى محتواى اثر : « گلشن » ، گلچين ادبى با ارزش بسيار والايى است كه مهجور بر روى آن هشت سال كار كرده است . اين مجموعه شامل اشعار شاعران از قرن 11 لغايت هجدهم ميلادى و همچون كتابخانه‌اى درون يك صحافى است . اين اثر شامل 103 منظومه منظوم و منثور از 47 نويسنده مىباشد . 17 منظومه توسط خود گردآورنده نوشته شده است . مجموعه اشعار هر شاعر بر طبق الفباى قافيه آمده است . اين اثر شامل ؛ اشعار شاعران فارسى ، [ تركى ] آذرى ، كردى و ازبكى نيز مىباشد . بسيارى از غزلها به صورت كامل آمده است ، اما بديهى مىباشد منظومه‌هاى بزرگى چون اشعار فردوسى و نوايى مختصر شده است . گاهى نيز وى تنها بر « مطلع » و « مقطع » شعر بسنده نموده است . بيش از نيمى از اين اثر به آثار شاعران قرم هفدهم تا هجدهم ميلادى اختصاص داده شده است . گردآورنده در تدوين اثر خود از محفل ادبى فرهنگى اصفهان و مكتب « بازگشت » در نيمه دوم قرن هجدهم ميلادى پيروى نموده است ، زيرا در گردآورى اشعار بر نثر ساده و بىتكلف اصرار بيشترى داشته است .

اين اثر شامل دو بخش مىباشد :

- اين بخش شامل آثار ادبى كوتاه است « 1 » .

- اين بخش شامل 103 اثر منظوم و منثور بلند است ، كه عبارتند از : 1 . بخش‌هايى از « گلستان » ، نويسنده مشرف الدين ( يا مصلح الدين ابو محمد عبدالله بن مصلح الدين يا مشرف الدين شيرازى ) ملقب به « سعدى » است ، وى در 27 ذوالحجه 691 قمرى / نهم دسامبر سال 1292 از دنيا رفت . اين نسخه يك اثر زيبا شناسى تربيتى است ، كه در سال 656 قمرى / 1258 ميلادى نوشته شده است .

2 . « گل و بلبل » ، به نويسندگى « مهجور » مىباشد .

3 . « حاتم نامه » ، نويسنده شاعر محبوب قرن هفدهم ، ميرزا محمد قلى طرشتى تهرانى ملقب به سليم است . اين شعر داراى مضمون تربيتى اخلاقى است .

4 . مثنوى ، عنوان ديگر شعر « روضه حاتم » مىباشد . نام شاعر در متن نيامده است ، اما به احتمال زياد مىتوان اين شعر را به ميرزا محمد قلى طرشتى تهرانى سليم نسبت داد .

5 . پيش از متن چنين عنوانى وجود دارد : « طبعى گفته است » ، اين بخش شعر نه چندان بزرگى ( 58 بيت ) در عشق عرفانى است كه نبايد آن را با عشق انسانى و زمينى اشتباه گرفت .

6 . مثنوى ، اين نسخه ، مثنوى نه چندان بزرگى ( 70 بيت ) بدون نام مؤلف ، درباره عشق عرفانى است .

7 . مثنوى ، نويسنده اين شعر جلال فراهانى است . اين نسخه معنوى داراى 32 بيت است .

( 1 ) . فهرست نگار روس در اين قسمت ، نام 178 شاعر را با شماره صفحه‌اى كه مربوط به هر كدام مىباشد ، ذكر كرده است . ( ويراستار )