فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٥
( 792 ) 79 . شماره نسخه : C 692 - 2 842 a
( 791 ) 78 . شماره نسخه : D 187
( 791 ) 78 . شماره نسخه :
D 187
نام كتاب : ديوان مسعود
پديدآورنده : نويسنده نسخه سعد الدوله مسعود سعد سلمان لاهورى كه بين سالهاى 437 تا 440 هجرى قمرى برابر سالهاى 1046 - 1045 تا 1049 - 1048 ميلادى ، در لاهور ( هند ) متولد شده و بين سالهاى 515 تا 525 هجرى قمرى برابر 22 - 1121 تا 31 - 1130
ميلادى در زمان سلطنت آخرين پادشاه غزنوى غزنه بدرود حيات گفته است . اين ديوان شامل 15000 بيت است . ديوان مسعود در چاپ تهران 1339 شمسى [ به اهتمام و تصحيح ] رشيد ياسمى ، شامل ؛ 311 قصيده ، 8 تركيب بند وترجيع بند ، 23 مثنوى كوچك ، 144 قطعه ، 22 غزل و 405 رباعى ، 92 بيت متعلق به بخش خاص اين اثر با عنوان : شهر آشوب ، ماه‌هاى فارسى در 12 شعر ، اسامى روزهاى فارسى در 30 شعر و روزهاى هفته در 7 شعر است .
شرح اجمالى از محتواى اثر : اين نسخه شامل نزديك 14000 بيت ، كه شامل انواع ؛ قصيده ، قطعه ، مثنوى ، تركيب بند ، غزل و دو بيتى است . در هر بخش ، حجم كمى از شعرها نسبت به نسخه چاپى تهران را در برمىگيرد . يعنى ؛ قصيده 219 ، قطعه 108 ، مثنوى 22 ، تركيب بند 3 ، غزل 41 و رباعى 146 مورد است .
آغاز نسخه :
« تا از بر من دور شد آن لعبت زيبا از هجر نيم يك شب و يك روز شكيب »
پايان نسخه :
« آخر بگذاردم چو بلند زارى آخر به جهد فضل مرا بازاى آخر بد ماند اين جهان گلزارى عذرى خواهد ز من بهر آزارى »
افتادگى نسخه : همه برگ‌ها داراى آسيب ديدگى اندك و بيشى هستند ، برخى صفحات رطوبت و لكه زرد رنگ وبرخى جاها لكه جوهر است .
تاريخ كتابت : نيمه شعبان سال 1012 هجرى قمرى برابر با بيست و پنجم ژانويه سال 1604 ميلادى .
مكان كتابت : ايران .
نام كاتب : نيامده است .
سابقه نسخه : در سال 1919 ميلادى وارد روسيه شده است و از طريق بخش آموزشى وزارت امور خارجه قرار به انستيتوى شرقشناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است .
اطلاعات حاشيه و پشت‌نسخه‌اى : در صفحه 1 مهر چها گوش به تاريخ 1234 هجرى قمرى برابر با 19 - 1818 ميلادى است و در صفحه 2 مهر قرمز رنگ بزرگ بيضى شكل به تاريخ 1186 هجرى قمرى برابر با 73 - 1772 ميلادى است .
اندازه صفحه : 29 * 16 سانتيمتر ؛ تعداد سطر : 17 سطر در 2 مصراع ؛ اندازه متن : 19 ، 6 * 7 ، 6 سانتيمتر ؛ تعداد برگ : 0011 + 286 + 01 برگ .
نوع كاغذ : كاغذ شرقى ، ضخيم كرم رنگ .
نوع جوهر : جوهر سياه و عناوين فصل‌ها به رنگ شنگرف ( جوهر قرمز ) .
نوع خط : نستعليق شكسته .
نوع جلد : شرقى ، ضخيم [ با روكش ] چرم سياه .
( 792 ) 79 . شماره نسخه : C 692 - 2 842 a
( 792 ) 79 . شماره نسخه :
C 692
- 2 842
a
نام كتاب : نسخه ديگرى از كتاب سابق ( ديوان مسعود )
شرح اجمالى از محتواى اثر : نسخه عنوانى ندارد و شامل دو قصيده از ديوان مسعود است كه در كل شامل 40 بيت مىباشند . قصيده اول نسبت به نسخه چاپى فاقد 19 بيت است . قصيده دوم شامل 21 بيت و موسوم به « جداگانه سوزم ز هر اخترى » است . در برخى جاها با نسخه‌هاى قبلى متفاوت است . اين اثر در تركيب يك نسخه مجموعه‌اى قرار گرفته كه افزون بر قطعاتى از شعراى كهن مطالب تاريخى و جغرافيايى نيز دارد .
آغاز نسخه :
« بر من زمانه كرد هنرهاى من و بال در غم بريخت خون جوانيم چرخ زال »
پايان نسخه :
ملك بو المظفر كه زير فلك چنان پادشاهى نديد افسرى
افتادگى نسخه : نسخه يك بار ترميم شده و در زمينه كار پارگى وجود دارد و برگ‌ها از شيرازه جلد جدا شده كه در كل ، اتصال اوراق [ در شيرازه ] با جلد بسيار ضعيف است .
تاريخ كتابت : 20 ذى الحجه سال 1084 برابر با بيست و هشتم مارس سال 1674 ميلادى .
مكان كتابت : ايران .
نام كاتب : محمد على .
سابقه نسخه : و در سال 1867 ميلادى توسط ار . گراف از ايران وارد روسيه شده و در مجموعه نسخهء خطى انستيتو قرار دارد .