فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى ) — الصفحة ٢٩١
( 555 ) 46 . شماره نسخه : B 4047 - 1
آغاز : « اين كلمه‌اى چند است از لغت‌هاى مثنوى و بينات معنوى كه مصباح ظلام وهم و شبهت و خيالات شك و ريب باشد » .
( 555 ) 46 . شماره نسخه : B 4047 - 1
( 555 ) 46 . شماره نسخه :
B 4047
- 1
نام كتاب : فرهنگ گلستان
نام اين اثر در اين نسخه با عنوان « كليد گلستان » آمده است .
پديد آورنده : مؤلفى ناشناخته
تاريخ تأليف اثر : پيش از شروع قرن دوازدهم قمرى / هجدهم ميلادى . ( تاريخ كتابت اين نسخه در كتابخانه‌اى در هند سال 1733 ميلادى ذكر گرديده است ) .
اين نسخه شامل واژه نامه‌اى از « گلستان » سعدى مىباشد . اين فرهنگ شامل تفسير اشعار عربى و فارسى ، تمثيل‌هاى قرآنى ، سخنان حكيمانه مجموعه « گلستان » مىباشد ، همچنين در اين اثر واژه‌هايى با ريشه عربى از ديگر منظومه‌ها نيز آمده است .
فرهنگ گلستان شامل مقدمه‌اى به زبان عربى و سه قسم مىباشد ، با اين عنوانها :
اشعار زبان عربى و همچنين برخى اشعار پيچيده فارسى ؛
تفسير برخى لغات دشوار عربى ؛
در لغات مفردات به ترتيب جروف تهجى .
بخش اول و دوم واژگان بر طبق ترتيب مكانى خود در « گلستان » آمده‌اند . در بخش سوم نيز واژگان بر اساس حروف الفبا تنظيم گرديده‌اند . مقالات اين فرهنگ كوتاه مىباشند .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى كامل مىباشد ، بخش اول و دوم آن با نسخه چاپى ( در نول كشور ، سال 1888 ميلادى ) مطابقت دارد ، اما بخش سوم آن با وجود تعداد بابهاى يكسان ، تفاوتهاى اندكى دارد . در نسخه خطى موجود دركتابخانه « انستيتو ملل آسيا » واژگان هر باب بر اساس نظم و حروف الفبا به نگارش درآمده است اما در نسخه چاپى اين نكته ديده نمىشود . همچنين تفاسير واژه‌ها در اين نسخه خطى بيشتر از نسخه چاپى مىباشد . اين نسخه جزئى از مجموعه‌اى شامل اين اثر ، فرهنگ ديگر ناشناخته‌اى به زبان عربى - تركى و همچنين « گلستان » سعدى مىباشد .
تاريخ كتابت : قرن سيزدهم هجرى / نوزدهم ميلادى .
مكان كتابت : پاولژ .
نام كاتب : ذكر نشده .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : در صفحه نخست اين نسخه يادداشتى به زبان تركى از صاحب اثر آمده است . در صفحه 5 نيز يادداشتى الحاقى به زبان تركى به تاريخ 1904 ميلادى نوشته شده است .
سابقه نسخه : اين نسخه توسط و . آ . زابيروف درسال 1939 ميلادى از منطقه پاولژ به انستيتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است .
اندازه صفحه : 5 . 15 * 5 . 19 سانتيمتر ؛ تعداد برگ : كل مجموعه 100 برگ ، رساله حاضر ( 1 ب - 22 ب ) 22 ؛ تعداد سطر : 19 ؛ اندازه متن : 5 . 11 * 16 سانتيمتر .
نوع كاغذ : كاغذ اروپايى ، ضخيم ، سفيد رنگ كه در مرورزمان زرد شده است ؛
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، واژگان تفسيرى با جوهر قرمز ( شنگرف ) رنگ نوشته و در برخى مواردعلامت گذارى شده است ؛
نوع خط : نسخهء و در برخى موارد نستعليق ؛
نوع جلد : صحافى اروپايى ، سياه ؛ برخى برگها رطوبت ديده است و برخى از متن‌ها از بين رفته است . اين نسخه خطى بازسازى شده است .
افزودگىهاى ناظران ترجمه :
مجموعه‌اى است شامل سه رساله :
فرهنگ گلستان يا حل مشكلات گلستان
پديد آورنده : جنيد بن عبد الله موسوى
شرح اشعار و الفاظ گلستان سعدى ، در سه بخش است .
1 . در اشعار عربى و بعضى پارسى ، 2 . در مركبات كه معنى بعضى اقوال اكابر و حديث نبوى و كلام نبوى ، 3 . در لغات مفردات .
آغاز : « الحمد لله على نعمائه و الصلوهء على نبيه و السلام على اصفيائه . . . چون ديدم طبايع بعضى مردمان كه اسرار و مفسران كتاب گلستان تصنيف شيخ » .
انجام : « پوشيده نماند كه درّ موعظه‌هاى شافى در سلك عبارت مشيده است و داروى تلخ نصيحت به شهد ظرافت آميخته تا طبع ملال ايشان از دولت قبول محروم نماند . و الحمد لله رب العالمين و الصلوهء على خير خلقه محمد و آله الطاهرين . نظم : ما نصحيت به جاى خود كرديم » .
منابع كتابشناسى : فهرست مشترك پاكستان : ج 14 ، ص 86 - 91
فرهنگ ديگر ناشناخته‌اى به زبان عربى - تركى .
گلستان سعدى .