فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٤
( 544 ) 35 . شماره نسخه : B 4063 - 4
عطف كتاب از بين رفته ، برخى صفحات نيز آغشته به جوهر است كه در برخى موارد متن نيز از بين رفته است .
اطلاعات تكميلى فهرست نگاران :
چاپ نمونه‌هاى ديگر نسخه ؛ انتشارات . نسخه :
Kaipur , 1874 ; Tehran , 1338 / 1959 .
فهرست نمونه‌هاى ديگر نسخه :
اطلاعات بيشتر :
Blochmann , pp . 25 - 28 ; Lagarde , No . 22 ; Sprenger , pp . 132 - 133 .
افزودگىهاى ناظران ترجمه :
آغاز : « اما بعد واضع جميع لغات و صلوهء بر افصح و افضل موجودات مىگويد فقير كثير التقصير . . . كه‌اين نسخه در معنى دفتردوم است از كتاب سراج اللغة در بيان الفاظ و اصطلاحات شعراى متاخر مسمى به چراغ هدايت كه داخل كتاب لغت مثل فرهنگ جهانگيرى و سرورى و برهان قاطع و غيرها نيست » .
كاتب : شيخ محمد پناه به موجب ارشاد مولوى محمد طاهر صاحب .
( 544 ) 35 . شماره نسخه : B 4063 - 4
( 544 ) 35 . شماره نسخه :
B 4063
- 4
نام كتاب : تحفه الابواب
پديد آورنده : نام نويسنده در اين نسخه نا مشخص است . طبق شواهد ، نويسنده‌اين اثر محمد افندى مىباشد ، زيرا در اين كتاب دو مقاله از وى ذكر گرديده است .
به عقيده سعيد نفيسى فرهنگ « تحفه الابواب » را مىتوان با فرهنگ « رساله محمد افندى » مقايسه نمود .
تاريخ تأليف اثر : اوايل قرن هفدهم ميلادى .
اين فرهنگ قسمتى از مجموعه‌اى شامل : 1 - مقاله‌اى درباره قصيده خاقانى 2 و 3 - دو ديدگاه محمد افندى در خصوص قصيده خاقانى 4 - نسخه خطى موجود ( تحفه الابواب ) 5 - نمونه نامه‌هاى درباريان 6 - نمونه نامه‌هاى خطاب به مقامات بزرگ مىباشد .
اين فرهنگ شامل واژگان عمومى زبان فارسى همراه برخى كلمات عربى و تركى مىباشد .
همچنين در اين فرهنگ افعال ، اسامى جغرافيايى ، اسامى حيوانات ، گياهان و اسامى خاص آمده است . فرهنگ « تحفه الابواب » شامل 3463 واژه مىباشد . مقالات اين فرهنگ نامه كوتاه مىباشد و گاهى اوقات نيز معناى تركى واژگان نيز آمده است .
آغاز نسخه : « باب الالف انجوخ روى و تن را كوبند كه چين شده و فراهم آمده باشد بيت : ( شعر ) كه بخت شاه جوان باد و چهره‌اش شاداب / رفته روى عدد از عمان او انجوخ /
آبشخور آب خور و نصيب ، حافظ : ( شعر ) ما برفتيم و تو دانى و دل غمخوار ما / بخت بد تا بكجا مىبرد آبشخور ما » .
پايان نسخه : « يمن خجسته شدن يكران اسبى كه ميانه او زرد و سبز باشد و او را بتركى قلا و جل گويند يار بمعنى تواند ياژ خراج يد نعمت و دست يك سان برابر » .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه شامل بيست و هشت باب مىباشد كه بر اساس حروف زبان عربى تنظيم گرديده است . در اين اثر همچنين شاهد مثالهايى از اشعار شاعرانى چون عطار ، سعدى ، شمس فخرى ، جامى و غيره ، آمده است . نويسنده از ذكر منابع خوددارى نموده است ، اما اغلب از فرهنگ « كنز اللغه » به عنوان مرجع استفاده نموده است .
تاريخ كتابت : سال 1266 قمرى ( 50 - 1849 ميلادى ) .
مكان كتابت : آذربايجان .
نام كاتب : ملا عبد الرحمن خلف قاضى حاجى محمد افندى .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : نيامده است .
سابقه نسخه : اين نسخه توسط س . آ . عليموف در سال 1935 ميلادى از آستاراخان به انستيتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است .
اندازه صفحه : 8 . 16 * 8 . 21 سانتيمتر ؛ تعداد برگ : 127 ؛ تعداد سطر : 14 ؛ اندازه متن : 5 . 10 * 5 . 15 سانتيمتر .
نوع كاغذ : كاغذ روسى ، سفيد ، كرم رنگ مات با مهر بزرگ « كارخانه آريستاخراف ، شماره 6 » ؛
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين فصلها ، نام شعرا ، كلمات « بيت » و « مصرع » با جوهر سرخ رنگ نوشته شده و نيز كلمات تفسيرى و برخى واژگان با جوهر سرخ مشخص گرديده است ؛
نوع خط : نستعليق معمولى و در برخى موارد شكسته نستعليق ؛
نوع جلد : صحافى نو ، ضخيم با پوششى از كاغذ سياه ، با عطف انارى رنگ ؛ اين نسخه خطى در سال 1957 ميلادى مجدداً ترميم شده است .