فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٢

( 542 ) 33 . شماره نسخه : C 325 ( 486 )

اندازه صفحه : 15 * 8 . 29 سانتيمتر ؛ تعداد برگ : 2 + 414 + 2 ؛ تعداد سطر : 21 ؛ اندازه متن : 9 * 21 سانتيمتر .

نوع كاغذ : كاغذ شرقى ، براق ( آهار مهره شده ) ، هندى ؛

نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين با جوهر قرمز ( شنگرف ) رنگ و درشت تر نوشته شده است ؛

نوع خط : نستعليق و در برخى موارد شكسته نستعليق ؛

نوع جلد : صحافى اروپايى ، مقوايى با عطف چرمى ، صحافى نسخه از بين رفته وقسمت بالايى برگها آغشته به جوهر شده است اما متن آن خوانا مىباشد ، قسمت عطف جلد كتاب نيز آسيب ديده است .

اطلاعات تكميلى فهرست نگاران :

اولين شرح نسخه :

چاپ نمونه‌هاى ديگر نسخه :

The farhang Rashidi , A Persian dictionary by Sayyid Abdurached of Tatthah , vol . I , ed . For the Asiatic Society of Bengl , by Mavlawi Zulfacar Abi , Calcutta , 1875 ; Slieth , Grammaticae Presicae praecepta ae regulae , Halle , 1846 ; Tehran , 1958 .

فهرست نمونه‌هاى ديگر نسخه :

بخشى اطلاعات بيشتر :

افزودگىهاى ناظران ترجمه :

آغاز : « ستايشى كه آرايش سرنامهء هر سخن و پيرايش ديباچهء هر نو و كهن » .

در اول نسخه مهر مربع با سجع « شاه عالم محمد سيد جعفر 1145 » در برگ انجام يادداشتى از كاتب نسخه مبنى بر شروع استكتاب نسخه از سوى كاتب در كلكته از اعمال بيجارپور به سال 37 از سلطنت اكبر شاه ( سال اكبرى ) آمده است . دو برگ پايانى نسخه بخشى از كتابى است كه در آن از اعتماد خان و عماد الملك سخن به ميان آمده و داستان آن مربوط به محمود آباد است .

( 542 ) 33 . شماره نسخه : C 325 ( 486 )

( 542 ) 33 . شماره نسخه :

C 325 ( 486 )

نام كتاب : فرائد الفوائد

توضيح نام اثر : فرهنگ « فرائد الفوائد » با عنوان « ضرب المثل ترجمان » نيز ناميده مىشود .

پديد آورنده : از مؤلفى ناشناخته .

تاريخ تأليف اثر : اين نسخه خطى پس از سال 984 قمرى ( 1576 ميلادى ) و تا پيش از سال 1033 قمرى ( 1677 ميلادى ) نگاشته شده است ، زيرا در صفحات كتاب نام شاه طهماسب آمده است . اما تاريخ معتبر تأليف فرهنگ « فرائد الفوائد » سالهاى 1638 لغايت 1643 ميلادى مىباشد . اين نسخه به مصطفى پاشا وزير بزرگ امپراتورى عثمانى ( تركيه ) تقديم گرديده است ، وى در اين سالها بر جايگاه وزارت منصوب بوده است .

اين فرهنگ در ميان ديگر آثار خود معروفيت ندارد ، و نبايد آن را با فرهنگ ضرب المثلهاى تركى فارسى « دستور العمل » يا « ضرب المثل » يكى دانست زيرا فرهنگ « فرائد الفوائد » به طور كلى از لحاظ ساختمان و طرز ترتيب واژه‌ها با آن آثار بسيار متفاوت مىباشند .

آغاز نسخه : « حمد بىمنتها و منتهاى بىانتها كه استيفا و استقصاى او نه به طافت نفس ناطقه مقدور و نه تموت قدرت مدركه ميسور شود . . . باب الالف فصل الالف مع الالف ، آرا بالمد بمعنى » .

پايان نسخه : « و يك لحظه هست سالى يعنى يك ساعت يك سال است پل لابلىاى يا ليلى » .

كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه شامل 3 هزار واژه عمومى فارسى ، يك مقدمه و 27 باب مىباشد و در پايان يك بخش با نام « باب المصدر » شامل مصدرهاى زبان فارسى آمده است . در اين فرهنگ نامى از منابع مرجع و شاهد مثالها برده نشده است ، تنها نام حافظ در صفحه 256 و نام كمال خجندى در صفحه 38 آمده است . در اين اثر طرز تلفظ كلمات نيز به طور كامل در همه جا بيان نگرديده است .

تاريخ كتابت : محرم سال 1088 قمرى ( ژوئن 1677 ميلادى ) .

مكان كتابت : تركيه .

نام كاتب : ابراهيم ، مسئول سابق كتابخانه وزير احمد شاه بن