فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٦

( 533 ) 24 . شماره نسخه : C 307 ( b 473 )

اندازه صفحه : 5 . 32 * 21 سانتيمتر ؛ تعداد برگ : 2 + 264 + 4 ؛ تعداد سطر : 22 ؛ اندازه متن : 5 . 26 * 5 . 14 سانتيمتر .

نوع كاغذ : كاغذ اروپايى سفيد براق ( آهار مهره شده ) ، ضخيم ( تاريخ 1822 ميلادى ) ؛

نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين بخش ها ، فصل ها ، واژگان تفسيرى و اشعار با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است ،

نوع خط : نستعليق درشت ؛

نوع جلد : صحافى اروپايى ، ضخيم با چرم قهوه‌اى كم رنگ مىباشد ، قاب و عطف جلد داراى تزيينات ترنج طلايى مىباشد .

افزودگىهاى ناظران ترجمه :

آغاز : برابر آغاز نسخهء شماره 17 .

( 533 ) 24 . شماره نسخه : C 307 ( b 473 )

( 533 ) 24 . شماره نسخه :

C 307 ( b 473 )

نام كتاب : فرهنگ جهانگيرى

توضيح نام اثر : جمال الدين حسين اينجو اين فرهنگ نامه را به شاه جهانگير تقديم نمود و به عنوان « فرهنگ جهانگيرى » نامگذارى نمود . وى در شهر آگره در سال 1035 قمرى ( 26 - 1625 ميلادى ) درهندوستان وفات نمود .

پديد آورنده : نواب جمال الدين حسين اينجو ابن فخر الدين حسن يا به عبارتى ديگر جمال الدين حسين اينجو ابن فخر الدين حسن شيرازى ملقب به عز الدوله مىباشد ، گاهى اوقات به وى لقب حسين اينجو را نيز مىدهند . وى در شيراز به دنيا آمد و در سالهاى جوانى به هند رفت . جمال الدين حسين اينجو در هندوستان در دربار شاهان بسيارى خدمت كرد و در زمان شاه اكبر و جهانگير به مقام بالايى يافت .

تاريخ تأليف اثر : اين فرهنگ در طى مدت سى سال به نگارش در آمد و در سال 1017 قمرى ( 09 - 1608 ميلادى ) به اتمام رسيد .

مكان تأليف : هندوستان .

« فرهنگ جهانگيرى » از جمله مشهورترين لغتنامه‌هاى تفسيرى زبان فارسى شامل تفسير واژگان بسيار كمياب ، اصيل و كهن پارسى مىباشد . اين اثر شامل 24 باب است . مقدمه نويسنده شامل تفسير دستور گرامرى زبان فارسى ( اطلاعاتى درباره زبان فارسى ، گويش‌ها و مسائل دستورى ) مىباشد كه خود نيز به 12 قسمت تقسيم گرديده است . اين فرهنگ شامل 5 ضميمه مىباشد : 1 ) استعاره و اصطلاحات ادبى 2 ) واژگان مركب متشكل از زبان فارسى و عربى 3 ) واژگانى كه در ساختار خود حروف زبان عربى دارند 4 ) واژگان فرهنگ زبان زند - اوستايى و غير اوستايى 5 ) فرهنگ واژگان خارجى ، تركى ، هندى ، يونانى مىباشد .

اين فرهنگ بر اساس حروف الفبا به باب‌هاى متفاوت تقسيم گرديده است و در آن از اشعار شاعرانى چون : فردوسى ، شهيدى ، فرخى ، انورى ، حكيمى ، سنايى ، سوزنى ، امير خسرو ، به عنوان تفسير واژگان استفاده گرديده است . نويسنده در اين كتاب از چهل و چهار منبع استفاده نموده است كه در ميان اين آثار فرهنگ لغت « ابو حافظ سغدى » و چند فرهنگ قديمى ديگر در عصر حاضر وجود ندارند .

كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه كامل است و شامل مقدمه و مؤخره مىباشد . در اين اثر طرز تلفظ واژگان به طور تفصيلى ذكر گرديده است . اين نسخه از قديمى ترين نسخهء موجود از اين فرهنگ مىباشد كه در زمان حيات نويسنده به رشته تحرير درآمده است .

تاريخ كتابت : 6 ذوالقعده سال 1024 قمرى ( 27 ژانويه 1615 ) .

مكان كتابت : دولت آباد ( هندوستان ) .

نام كاتب : ذكر نشده .

سابقه نسخه : اين نسخه توسط ك . گ . زالمان در سال 1897 ميلادى به انستيتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است .

اندازه صفحه : 17 * 3 . 26 سانتيمتر ؛ تعداد برگ : 1 + 616 + 1 ؛ صفحات با اعداد شرقى شماره گذارى شده است ؛ تعداد سطر : 19 ؛ اندازه متن : 5 . 10 * 19 سانتيمتر .

نوع كاغذ : كاغذ شرقى با پس زمينه‌هاى قرمز ، سفيد ، زرد ، آبى ؛

نوع خط : نستعليق متمايل به شكسته نستعليق ،

نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين بخش‌ها و فصل‌ها با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است ؛

نوع جلد : صحافى مقوائى ضخيم با پوشش كاغذ سبزرنگ ، با عطف چرمى قرمز از پوست بز ، بر روى جلد تزيينات ترنج و نام صحاف « عمل ملا كيميا نظر صحاف » به تصوير كشيده شده است . برخى صفحات اين نسخه بازسازى گرديده است .

اطلاعات تكميلى فهرست نگاران :

اولين شرح نسخه :

چاپ . نمونه‌هاى ديگر نسخه ؛ انتشارات . نسخه :