فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى ) — الصفحة ١٠٨
( 182 ) شماره نسخه : B 1007 - ( 248 g ) 5
( 181 ) شماره نسخه : A 232 ( b 581 a )
( 181 ) شماره نسخه :
A 232 ( b 581 a )
نام كتاب : جليس مشتاقين .
پديد آورنده : « مولا شاه محمد ابن مولانا حسام الدين » ملقب به « مولانا بيروى » است . وى در شهر بخارا متولد گشت و از شاگردان « حاج اسحاق » بوده است ، حاج اسحاق از جمله بزرگان دينى و سياسى در نيمه دوم قرن شانزدهم ميلادى در آسياى مركزى و تركستان شرقى بوده است . وى پسر شيخ بزرگ صوفى « احمد ابن جلال‌الدين خواجگى كسانى » يا به عبارت ديگر محمود اعظم بوده است . در اين نسخه زمان مرگ حاج اسحاق 10 ربيع الاول سال 1008 قمرى / 1 اكتبر 1599 ميلادى ذكر گرديده است و « جليس مشتاقين » نيز به در خواست خود حاج اسحاق مكتوب گرديده است .
تاريخ تأليف اثر : پس از سال 1008 قمرى / 1600 - 1599 ميلادى . زيرا نويسنده در اين كتاب از مرگ حاج اسحاق نيز سخن مىگويد .
مكان تأليف : نيامده است .
شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر به شرح زندگى حاج اسحاق مىپردازد و اساس آن بر پايه مشاهدات شخصى نويسنده مىباشد . اين اثر مرجع ارزشمندى درباره تاريخ سياسى تركستان شرقى در نيمه دوم قرن شانزدهم ميلادى مىباشد ، از جمله اينكه اطلاعات مفيد و كاملى درباره مبارزه حاج اسحاق در جهت تأييد حق حاكميت بر تركستان شرقى دارد . متأسفانه ، كتاب در بسيارى از موارد فاقد تاريخ وقايع است . زبان اين نسخه خطى بسيار فاخر و با شعرهاى زيادى همراه مىباشد . « جليس مشتاقين » شامل مقدمه نويسنده ، 7 باب و مؤخره مىباشد .
آغاز نسخه : « حمد بىحد حضرت رؤفى را سزد كه . . . » .
پايان نسخه : نيامده است .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه كامل مىباشد و تمامى 7 باب را دارد .
تاريخ كتابت : قرن هفدهم ميلادى .
مكان كتابت : تركستان شرقى .
نام كاتب : نيامده است .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : در پايان اين نسخه تاريخ 1008 قمرى / 1600 - 1599 ميلادى آمده است .
سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط ى . ى . لوتش در سال 1897 ميلادى به انستيتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است .
اندازه صفحه : 5 . 18 * 11 ؛ تعداد برگ : 102 ؛ تعداد سطر : 16 ؛ اندازه متن : 13 * 6 .
نوع كاغذ : كاغذ شرقى .
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين و برخى اسامى خاص با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است .
نوع خط : خط نستعليق ريز .
نوع جلد : صحافى شرقى ، مقوائى با رويه چرمى است .
( 182 ) شماره نسخه : B 1007 - ( 248 g ) 5
( 182 ) شماره نسخه :
B 1007
-
( 248 g )
5
نام كتاب : مجموعه .
توضيح نام اثر : اين نسخه خطى داراى عنوان خاصى نمى باشد و تنها نويسنده در مقدمه خود در هنگام جدا نمودن باب‌ها از كلمه « مجموعه » استفاده نموده است .
پديد آورنده : ناشناخته است .
تاريخ تأليف اثر : پس از قرن شانزدهم ميلادى .
مكان تأليف : نيامده است .
شرح اجمالى محتواى اثر : نويسنده در ابتداى فصل اول ، زنجيره‌اى از بزرگان فرقه نقشبنديه را معرفى مىنمايد . او اين زنجيره را با نام « شيخ خواجوى دهبيدى » و « خواجه جويبارى » ( فخر الدين محمد اسلام ) به پايان مىرساند .
اين اثر به شرح داستانهايى درباره زندگى شيخ بزرگ نقشبنديه « امير كُلال » و پسران وى مىپردازد . علاوه بر اين حاوى اطلاعات ارزشمندى درباره تيمور ( 807 - 771 قمرى / 1404 - 1370 ميلادى ) و دوستى وى با امير كُلال است . نويسنده در اين اثر فهرست منابع مورد استفاده خود را بيان نمى دارد ، اما بدون شك وى از كتابهاى « مقامات امير كُلال » استفاده نموده است .
اين اثر شامل سه باب مىباشد . باب اول ؛ داستانهايى درباره زندگى امير كلال ، باب دوم ؛ سخنان حكيمانه امير كلال و باب سوم ؛ داستانهايى درباره پسران امير كلال ، يعنى : امير برهان ، امير شاه ، امير حمزه ، امير عمر است .
آغاز نسخه : « حمد و سپاس و شكر بىقياس مر خداى را كه آدم را خلاصه و ديباچه موجودانست » .
اين نسخه كامل مىباشد .
پايان نسخه : نيامده است .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه بسيار كامل است .
تاريخ كتابت : اين نسخه در زمان امير بخارا نصرالله ( 1277 - 1242 قمرى / 1860 - 1827 ميلادى ) به نگارش درآمده است .