على مائدة الكتاب والسنة ( بر گستره كتاب و سنت ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٥
تفسير آيات
مىافزايد . . . » « 1 »
ابن كثير بر اين استدلال افزوده و سخنى گفته كه فشرده آن چنين است : اين سخن با روايتى كه احمد و نسائى و ابن ماجه آورده‌اند هماهنگ مىنمايد ، آنان آورده‌اند كه رسول خدا صلىالله‌عليه‌وآله فرمود :
إنَّ الرَّجُلَ لَيُحْرَمُ الرِّزقَ بِالذَّنبِ يُصيبُهُ وَ لا يَردُّ القَدَرَ إلّا الدُّعاء وَ لا يَزيدُ فِى العُمْرِ إلّا البِّر ؛
انسان گاهى به خاطر گناه از روزى محروم مىگردد ، و چيزى جز دعا بلا و سرنوشت را بازنمىگرداند ، و
چيزى جز نيكى عمر را نمىافزايد . « 2 »
و در حديث ديگرى فرموده :
إنَّ الدُّعاءَ وَ القَضاءَ لَيَعْتَلِجانِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الأرضِ ؛
دعا و سرنوشت در ميان آسمان و زمين با هم مبارزه مىكنند . « 3 »
آنچه آورديم يكى از چند وجهى بود كه در معناى اين آيه گفته‌اند ، وجوه ديگرى نيز در معناى آيه آورده‌اند ، مانند اين سخن كه : « مراد از « محو و اثبات » در آيه : محو حكمى و اثبات حكم ديگر است . » يعنى نسخ احكام شريعت ، و درست‌تر آن است كه بگوييم : « مقصود در آيه همه را شامل است . » چنان كه قرطبى نيز اين را برگزيده و گفته است : « . . . اين آيه عام است و شامل همه چيز مىگردد ، و اين اظهر است و خدا داناتر . » « 4 »
طبرى و سيوطى از قول ابن عباس آورده‌اند كه او درباره اين آيه : « يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ » گفته است : « خداوند امور هر سال را در شب قدر تقدير و برنامه مىكند جز نيك‌بختى و بدبختى را . . . » « 5 »
ب ) خداى سبحان در سوره يونس مىفرمايد :
فَلَوْ لا كانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِيمانُها إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ
( 1 ) . تفسير قرطبى ، ج 9 ، ص 329 - 331 . ( 2 ) . مقدمه سنن ابن ماجه ، باب 10 ، حديث 90 . ( 3 ) . تفسير ابن كثير ، ج 2 ، ص 519 . ( 4 ) . تفسير قرطبى ، ج 2 ، ص 329 . ( 5 ) . تفسير طبرى ، ج 13 ، ص 111 و تفسير سيوطى ، ج 4 ، ص 65 . عبارت از طبرى است .